Cevaplar.Org

DEİZM

I-Deizm Nedir? Deizm kelimesinin sözlük anlamı: Tanrıcılık, Yaradancılık. Deizm kelimesinin terim anlamı: Deizm; Allah’ın varlığını ve evrenin Allah tarafından yaratıldığını kabul ettiği yani Allah’ı ilk sebep olarak gördüğü halde, onun vahiy ve peygamber göndermediğini, insanların


Ali Bozkurt

alibozkurt.02@hotmail.com

2020-01-08 10:46:27

I-Deizm Nedir?

Deizm kelimesinin sözlük anlamı: Tanrıcılık, Yaradancılık.

Deizm kelimesinin terim anlamı: Deizm; Allah'ın varlığını ve evrenin Allah tarafından yaratıldığını kabul ettiği yani Allah'ı ilk sebep olarak gördüğü halde, onun vahiy ve peygamber göndermediğini, insanların bu dünyadaki yaşama biçimlerine kendi akıllarıyla karar vermeleri gerektiğini savunan görüş.

Deizmi savunan kişiye ise Deist (Yaradancı) denir. Bunlara göre, bir yaratıcı vardır; ancak bu yaratıcı, insanların işine karışmaz; onlara din göndermez.

Deizm'in genel prensiplerini şu şekilde sayabiliriz:

1-Tanrının varlığı bir ihtiyaçtır.

2-Evreni, dünyayı ve insanları Tanrı yaratmıştır.

3-Tanrı evreni, dünyayı ve insanı yarattıktan sonra bu varlıkları tabi oldukları doğal kurallar çerçevesinde kendi hallerine bırakmıştır.

4-Tanrı, vahiy ve peygamber göndermemiştir.

5-İnsanlar, en iyi yaşama biçimlerini kendi akıllarıyla bulmalıdır.

6-Mevcut dinler, insan aklının ürünüdür.

7-Deizm, kendisini akla dayalı tabii bir din gibi görür.

Bu aşamada şu soru önem kazanmaktadır:

Aynı zamanda hem Deist hem de Müslüman, Hıristiyan veya Yahudi olmak mümkün müdür?

Cevap kısa ve net: Mümkün değildir.

Peki, niçin? Çünkü semavi dinlerden birine mensup olmak için bir peygambere ve ilahi bir kitaba inanmak gerekir. Oysa Deizme göre Allah, evreni, dünyayı ve insanları yarattıktan sonra onları kendi hallerine bırakmış, herhangi bir müdahalede bulunmamış, ilahi vahiy ve peygamber göndermemiştir.

II-Deizm Anlayışının Taraftar Bulma Nedenleri

Deizmin ortaya çıkma sebeplerini genel anlamda şu şekilde sıralamak mümkündür:

1-Din-bilim çatışması varmış gibi algılar oluşturulması.

2-Semavi dinlerde akla aykırı şeyler varmış gibi yoğun yayınlar yapılması.

3-Dini baskılardan uzak kalarak istediği gibi bir hayat yaşamanın insanlara cazip gelmesi.

4-Hıristiyanlıktaki her mezhebin ayrı bir din gibi görülerek mezhep çatışmalarının yaşanmış olması.

5-Hıristiyanlıktaki teslis inancının kafa karışıklıklarına neden olması.

6-Müslümanlar arasında yaşanan çatışmalar ve tekfirci yaklaşımlar.

7-İslam âleminin, medeniyet yarışında geri kalmış olması.

8-Eğitim programlarında vahiy eseri olan bilgilere ya yer verilmemesi veya bu tür bilgilerin kesin bilgiler olarak sunulmaktan kaçınılması.

III-Deizm Anlayışını Reddeden Ayetler

Deizm anlayışını reddeden yedi ayet ve kısa açıklamaları şöyledir:

1-"Kullarım sana, beni sorduğunda (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua ettiği vakit dua edenin dileğine karşılık veririm. O halde (kullarım da) benim davetime uysunlar ve bana inansınlar ki doğru yolu bulalar."(1)

*Allah, insanlarla ilişkisini kesmemiştir; insanlara çok yakındır.

*Allah, kullarının dualarını duyar ve onların isteklerine karşılık verir.

*Allah, peygamberleri aracılığıyla kullarına doğru yolu bildirir ve kullarının bu davete icabet etmelerini ister.

*Bu ayetten şunu net olarak anlıyoruz ki, Allah kullarını kendi hallerine bırakmamış, onlarla ilgilenmeye devam etmektedir.

2-"Gaybın anahtarları yalnızca O'nun katındadır. Onları ancak O bilir. Karada ve denizde olanı da bilir. Hiçbir yaprak düşmez ki onu bilmesin. Yerin karanlıklarında da hiçbir tane, hiçbir yaş, hiçbir kuru şey yoktur ki apaçık bir kitapta (Allah'ın bilgisi dâhilinde, Levh-i Mahfuz'da) olmasın."(2)

Allah evren, dünya ve insan ile olan ilişkisini sürdürmektedir. Olmuş ve olacak olan her şey Allah'ın bilgisi dâhilindedir. Yüce Allak kül olanı bildiği gibi cüz olanı da bilir. O izin vermeden hiçbir şey meydana gelmez.

3-"Allah'ın kadrini gereği gibi bilemediler. Çünkü "Allah, hiç kimseye hiçbir şey indirmedi" dediler. De ki: "Mûsâ'nın insanlara bir nur ve hidayet olarak getirdiği, parça parça kâğıtlar hâline koyup ortaya çıkardığınız, pek çoğunu ise gizlediğiniz; (kendisiyle) sizin de, babalarınızın da bilmediği şeylerin size öğretildiği Kitab'ı kim indirdi?" (Ey Muhammed!) "Allah" (indirdi) de, sonra bırak onları, içine daldıkları batakta oynayadursunlar."(3)

Günümüzde Allah'ın peygamber ve kitap göndermediğini savunan deistler olduğu gibi, geçmişte de "Allah, hiç kimseye hiçbir şey indirmedi" diyenler olmuştur. Bunlar, sapık görüşlerdir. Allah'ın ilahi kitap ve peygamber göndermiş olması insanlık tarihini en belirgin hadiselerindendir. İnsanlık tarihi, bir bakıma peygamberler ve dinler tarihidir.

4-"Şüphesiz sizin Rabbiniz, gökleri ve yeri altı gün içinde (altı evrede) yaratan ve Arş'a kurulan, geceyi, kendisini durmadan takip eden gündüze katan, güneşi, ayı ve bütün yıldızları da buyruğuna tabi olarak yaratan Allah'tır. Dikkat edin, yaratmak da, emretmek de yalnız O'na mahsustur. Âlemlerin Rabbi olan Allah'ın şanı yücedir."(4)

Konumuzla ilgili olarak bu ayetten şunları anlıyoruz:

*Allah'ın gökleri veri altı günde yaratıp arşa kurulması, evren üzerindeki hâkimiyetinin sürekli olduğu anlamına gelir.

*Allah'ın yaratması, geceyi kendisini takip eden gündüze katmasında olduğu gibi süreklidir; yani evreni bir kere yaratıp kendi haline bırakmamıştır.

*Allah, güneşi, ayı ve yıldızları hem yaratmış hem de buyruğuna tabi kılmıştır.

*Allah, "Dikkat edin, yaratmak da, emretmek de yalnız O'na mahsustur." buyurmakla varlıkları yaratanın kendisi olduğu gibi onlardaki düzeni sağlayanın da kendisi olduğunu haber vermektedir.

Görüldüğü gibi bu ayet, deizm anlayışını dört açıdan reddetmektedir.

5-"Andolsun, insanı biz yarattık ve nefsinin ona verdiği vesveseyi de biz biliriz. Çünkü biz, ona şah damarından daha yakınız."(5)

İnsanı Allah yaratmış ve yarattıktan sonra da onu kendi haline bırakmamıştır. Öyle ki, nefsinin kendisine verdiği vesveseleri bile bilmektedir. Çünkü Allah, insana şah damasından daha yakındır. Yani onun içinden geçen her şeyi bilir.

 6-"Kendi nefsinin arzusunu kendisine ilâh edineni gördün mü? Ona sen mi vekil olacaksın?"(6)

Hayatını, ilahi vahiy ile bildirilen kurallara göre şekillendirmek istemeyen kişi, nefsinin arzularını kendine ilah edinmiş olur. Nefsin arzularına uyarak güzel, disiplinli ve itibarlı bir hayat yaşamak mümkün değildir.

7-"Göklerde ve yerde bulunan herkes, O´ndan ister. O, her an yaratma halindedir."(7)

Allah, deistlerin iddia ettikleri gibi evreni, dünyayı ve insanı yarattıktan sonra işleri doğal seyrine bırakarak onlarla ilişkisini kesmiş değildir. Bilakis her an yaratmaya devam etmiş ve hâlâ da devam etmektedir. Hiç şüphe yok ki, evrendeki, dünyadaki ve insandaki her değişme ve yenilik, Allah'ın yaratması ile meydana gelmekte ve bütün canlılar ancak Allah'ın yaratması ile hayatlarına devam etme imkânı bulmaktadır. Diyanet Tefsirinde açıklandığı gibi, bu 'âyet, "Tanrı yarattıktan sonra vahyetmek, ihtiyaçları karşılamak gibi şeylerle ilgilenmemiştir" diyen deist felsefeyi reddetmektedir.'(8)

VI-Deist Anlayışın Tahlil ve Tenkidi

1.Allah'ın insanı yarattıktan sonra onun yaşama biçimi hakkında hiçbir kural koymayarak pasif bir konum alması, ilahlık vasfı ile bağdaşmaz. Allah aciz değil, azamet sahibidir.

2.Allah'ın insanları yarattıktan sonra onlara hiçbir sorumluluk yüklememesi düşünülemez. Allah, peygamber göndererek insanlara sorumluluklarını bildirmiştir.

3.Allah'ın, insanı akıl ve irade sahibi bir varlık olarak yarattıktan sonra, onun akıl ve iradesini kullanması konusunda kurallar koymaması, ilahlık vasfına aykırı olurdu. Allah, gönderdiği vahiylerle bir takım emir ve yasaklar koyarak insan özgürlüğünün sınırlarını tayin ve tespit etmiştir. Esasen insanlar, doğru ve mutlu bir hayat yaşamak için, Allah'ın emir ve yasaklarına muhtaçtır.

4.Allah'ın insanı akıl sahibi bir varlık olarak yarattıktan sonra, kendisi devreden çıkarak, insan aklına Tanrı olma yolunu açması ilahlık vasfına aykırıdır. Aklın görevi, ilahi vahyin sınırları içinde kalarak fonksiyonunu yerine getirmektir. Aklını ilahi vahye tabi kılmayan insan, zamanla vicdanını da devreden çıkararak heva ve heveslerine uymaya başlar.

5.Allah'ın insanı akıl sahibi bir varlık olarak yarattıktan sonra, yarattığı akla peygamberlik görevini yüklenme fonksiyonu vermesi, ilahlık vasfı ile bağdaşmaz. Allah, Hz. Âdem'den başlayarak hatemu'l-enbiya olan Hz. Muhammed (s.a.v.)'e kadar yüz bini aşkın peygamber göndererek insanlara hidayet yolunu göstermiştir.

6.Allah'ın ahiret hayatının varlığını kabul edip etmemeyi insan aklının takdirine bırakması, ilahlık vasfı ile bağdaşacak bir durum değildir. Allah, dünya hayatından sonra insanları yeniden yaratacak ve onları sorguya çekip dünya hayatlarındaki iş ve inanışlarına göre cennet veya cehenneme gönderecektir.

Dipnotlar

1-Bakara-186

2-En'am-59

3-En'am-91

4-Araf-54

5-Kaf-16

6-Furkan-43

7-Rahman-29

8-DİB Kur'an Yolu Tefsiri, C: 5, S: 207

 

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

KIZIL İCÂZ TERCÜMESİNİ TAKDİM EDERKEN

KIZIL İCÂZ TERCÜMESİNİ TAKDİM EDERKEN

Kızıl Îcâz, Abdurrahman Ahdarî’nin 142 beyitten oluşan “Süllemü’l-Münevrak” isimli

KIZIL İCAZ TERCÜMESİ ÜZERİNE

KIZIL İCAZ TERCÜMESİ ÜZERİNE

Kızıl Îcâz, Mantık ilminde önemli bir yere sahip olan el-Ahdari’ye ait “es-Süllem” adl

MEHDİYİ BEKLEMEK DİNDE BİR BİD’AT DEĞİLDİR

MEHDİYİ BEKLEMEK DİNDE BİR BİD’AT DEĞİLDİR

Şeyh Muhammed Hamid merhum Nevair adlı mecmuada Mehdi fikrinin Şia’dan bize geçtiğini iddia e

NİYAZİ HOCAMIZIN YENİ ESERİ KIYAMET ALAMETLERİ ÇIKTI

NİYAZİ HOCAMIZIN YENİ ESERİ KIYAMET ALAMETLERİ ÇIKTI

İnsanların en büyük rehberi ilimdir. Kur’ân’ın ilk emri “Oku!”dur. “Bilenlerle bilme

MEŞHUR HADİS NEDİR?

MEŞHUR HADİS NEDİR?

Haber-i ahad, sened yolları adedine göre üç kısma ayrılır; 1-Meşhur 2-Aziz 3-Garib Biz b

BAKIŞ AÇISI-15

BAKIŞ AÇISI-15

A-k-l" kökünden türeyen bazı fiiller mevcut olmakla birlikte, Kur'an'da "akıl" formunun geçmed

İSKİLİPLİ İBRAHİM ETHEM EFENDİ’NİN MERHUM MENDERES İÇİN DUASI

İSKİLİPLİ İBRAHİM ETHEM EFENDİ’NİN MERHUM MENDERES İÇİN DUASI

Ülkemiz için Eylül ayı yakın tarih itibarıyla çok karanlıkları bağrında saklayan bir ayd

" İNSANLARA EŞREF-İ MAHLÛKAT DENİLMEZ " YANLIŞI

Muhterem Müslümanlar! Mustafa İslâmoğlu'nun yanlışlarından birisi de "insana eşref-i mahl

AĞIRLIĞINI DUYMAK

AĞIRLIĞINI DUYMAK

İki mühendisimiz, Mimar Sinan’ın şaheseri Süleymaniye’yi Deprem Mühendisliği bakımından

ŞİFA TEFSİRİ NOTLARI-6

ŞİFA TEFSİRİ NOTLARI-6

*Zamanla Sabiin denen takımyıldıza tapınırlarmış, onların günümüze kadar kalıntısı var

KUR’AN NOTLARI-6

KUR’AN NOTLARI-6

51-İbn-i Hacer Askalani Mekke’de ilk vahy kâtibinin Abdullah bin Sad bin Ebi Serh olduğunu söy

Size yasak edilen büyük günahlardan kaçınırsanız, kusurlarınızı örteriz ve sizi ağırlancağınız şerefli bir yere yerleştiririz.

Nisâ, 31

GÜNÜN HADİSİ

Geçmiş peygamberlerin sözünden (hiç eksiksiz) nâsın eriştiği haberlerden birisi de: Utanmazsan dilediğini işle! (sözü) dür.

Abdullâh b. Mes'ûd (r.a)'dan

TARİHTE BU HAFTA

*Uyvar Kalesi Fethedildi.(24 Eylül 1663) *Niğbolu Savaşaı Kazanıldı.(25 Eylül 1396) *Birinci Viyana Kuşatması(27 Eylül 1529) *Preveze Deniz Zaferi(28 Eylül 1538) *Demokrat Parti Kapatıldı(29 Eylül 1960)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI