EYÜP SULTAN KÜLLİYESİ

Eyüp Sultan Câmii, fetihden kısa bir süre sonra 1459’da inşa edilmiştir. Rivâyete göre Eyüp Sultan’ın medfun olduğu yeri Fâtih’in hocası Akşemseddin tesbit etmiş ve Fâtih de ilk iş olarak buraya bir türbe bina ettirmiştir. Takib eden yıllarda Câmi, imâret, medrese ve hamamdan meydana gelen külliye ilk şeklini almıştır. Ancak 1766 depreminde


Orhan Dindar

odindar14@gmail.com

2023-08-23 18:06:56

Eyüp Sultan Câmii, fetihden kısa bir süre sonra 1459'da inşa edilmiştir. Rivâyete göre Eyüp Sultan'ın medfun olduğu yeri Fâtih'in hocası Akşemseddin tesbit etmiş ve Fâtih de ilk iş olarak buraya bir türbe bina ettirmiştir. Takib eden yıllarda Câmi, imâret, medrese ve hamamdan meydana gelen külliye ilk şeklini almıştır. Ancak 1766 depreminde külliye büyük çapta hasar görmüştür. Sultan 3. Selim, 1798 yılında, câminin tamamen yıkılmasına ve aynı yere yeni bir câminin bina edilmesine karar vermiş ve 1800 yılında yine 3. Selim tarafından ibadete açılmıştır.

3. Selim'in yaptırdığı bugünkü Câmi, ilk halinden değişik bir düzene sahiptir. Eyüp Câmii'nin son tâmiri, dönemin başbakanı Adnan Menderes'in özel talimatı ile 1956-1958 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Şadırvanın dışarıda inşa edilmesine karşılık avlunun ortasında yine 3. Selim döneminde dikdörtgen bir sofa inşa edilmiştir. Bir rivâyete göre bu sofa Ebû Eyyûb el-Ensârînin nâşının yıkandığı yerdir. Bu sofanın dört kösesinde barok üslûpta süslemeli ve insan boyu hizasında halkın hâcet çeşmeleri adını verdiği küçük mermer çeşmeler vardır. Dışarıdaki avlunun Musalla Kapısının yanında muvakkithâne ile hünkâr mahfeline dışarıdan girişi sağlayan rampa bulunmaktadır.

Câmi, klasik sanat geleneğine belli bir dereceye kadar bağlı kalınarak inşa edilmiştir. Avlu ile Câmi arasında uzanan beş bölümlü son cemaat yeri ortadaki oval biçimde olmak üzere beş kubbe ile örtülmüştür. Mermer çerçeveli taçkapı üstünde 1800 tarihli uzun kitâbede caminin tarihçesi hakkında bilgi verilir.

Câmi ana mekânı altısı yuvarlak kesitli pâyeler, ikisi kıbledeki mihrap çıkıntısının köşeleri olmak üzere sekiz destekli tipte yapılmıştır. Pâyelerin başlıkları barok üslûptadır. Minber de aynı üslûpta motiflerle bezenmiştir. Câminin 16 m. çapındaki ana kubbesi sekiz taraftan eksedralarla (çeyrek kubbelerle) desteklenmiştir. Köşelerde ise dört küçük kubbe vardır. Ana mekânı üç taraftan ince desteklerle ayrılan mahfiller ve bunların üstünde yer alan galeriler çevirir. Hünkâr mahfili sağdaki galerinin kıble tarafındaki köşesindedir.

Eyüp Sultan Câmii Câmiden önce yapıldığı bilinen Eyüp Sultan Hazretleri Türbesi evvelce avlunun içinde iken 1798-1800'deki inşa sırasında dışarıda kalmış ve avlu ile arasındaki bağlantı mevcut hâcet penceresiyle temin edilmiş ve hâcet penceresi dört sütuna oturan bir saçakla korunmuştur. Bu hâcet penceresi 1. Ahmed tarafından yaptırılmış, ayrıca türbenin Câmiye bakan tarafında önüne bir duvar, yanına ileri taşan üç şebekeli bir sebil ilâve edilmiştir.

Şimdiki görünümünde, çok çeşitli dönemlere âit çinilerle kaplı olan bu duvarın sol tarafında ise dökme tunç şebekeli bü-yük bir hâcet penceresi bulunur. İki yanlardaki medrese odaları da kaldırılarak sadece dörder bölümlü kubbeli revaklar yapılmıştır. Türbe, sekizgen planlı kubbeli, klasik devir türbe mîmârisindedir. Alt pencerelerin üst hizasına kadar iç duvarlar çi-nilerle kaplanmıştır. Bunların üstünde lâcivert zemin üzerine beyaz celî hatla yazılmış yine çinilerden bir kuşakta besmele ve Tevbe Sûresinden âyetler yer almaktadır. Türbede Hz. Peygamber'e (a.s.m) âit ayak izlerinin/Kadem-i Şerif'in muhafaza edildiği bir hücre vardır. Türbenin duvarlarında, 1. Ahmed, 1. Mahmud, 3. Selim, 2. Mahmud ve Sultan Abdülaziz tarafından yazılmış kitâbeler bulunur. Duvarların yukarı kısımları ile kubbe kalem işi nakışlarla bezenmiştir. 3. Selim tarafından sandukanın etrafı gümüş kafesle çevrilmiştir. Türbenin içinde duvar kenarında bulunan kuyu 1. Ahmed tarafından türbenin tâmiriyle birlikte ihya edilmiştir. Kuyu bileziğinden 2 m. kadar aşağıda kuzeye uzanan bir dehliz veya kanalın ağzı bulunmaktadır. Kuyudaki su artıp taştığında türbeye zarar vermemesi için Haliç tarafında bir tahliye kanalı açılmıştır.

Türbede Sancak-ı Şerif muhafaza edilmekteydi. Ancak 1730'da, Patrona İsyanı sırasında Sancak-ı Şerifin âsilerin ellerine geçmemesi için saraya alınarak Hırka-i Saâdet Dairesi'ne konulmuştur. 2. Abdülhamid tunç kapı kanatları önüne kendi eliyle yaptığı sedef kakmalı parmaklıklı kanatlar koydurmuştur. Sanduka örtüsü de 2. Mahmud tarafından konulmuştur. Türbenin içinde ayrıca pâdişahların birçoğunun ve ünlü hattatların kaleminden çıkmış değerli levhalar bulunmaktadır. Türbenin kapısı bitişiğinde 2. Osman'ın annesi Mâhfirûz Hatice Sultan bir cüz-hâne inşa ettirmiştir.

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

MAÂRİF, DİN EĞİTİMİNİ EN İYİ ŞEKİLDE VERMELİDİR

MAÂRİF, DİN EĞİTİMİNİ EN İYİ ŞEKİLDE VERMELİDİR

İnanmak yaradılışın bir gereğidir. Din, aklın mâverâsında, zekânın fevkinde bir mürşi

SAFVETÜ’T TEFASİR NOTLARI-29

SAFVETÜ’T TEFASİR NOTLARI-29

Nisa: 135: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوّ

HAÇLI-SIYONIST-PUTPEREST İTTİFAKI

HAÇLI-SIYONIST-PUTPEREST İTTİFAKI

Hıristiyanlar ve Yahudiler muharref dini metinlere ve yorumlara dayandıklarından dünya barışı

SAÂDET ASRINDA MUTLU BİR EVLİLİK ÖRNEĞİ: HZ. EBÛ TALHA VE HZ. RUMEYSA

SAÂDET ASRINDA MUTLU BİR EVLİLİK ÖRNEĞİ: HZ. EBÛ TALHA VE HZ. RUMEYSA

Uhud Savaşı’nın en tehlikeli anında Allah Resûlü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) önün

NURDAN VECİZELER-10

NURDAN VECİZELER-10

Kalbden maksat, sanevberî (çam kozalağı) gibi bir et parçası değildir. Ancak, bir lâtife-i R

HACAMAT HAKKINDADIR

HACAMAT HAKKINDADIR

Muhterem Müslümanlar! Turan Dursun ve Selman Rüşdi olayından sonra Müslümanlar ülke ve dün

ÜMMÜHAN ERGÜN(1913 – 1976)

ÜMMÜHAN ERGÜN(1913 – 1976)

Nur Fabrikası sahibi, Denizli şehidi, İslamköylü Hafız Ali Ergün’ün akıl sınırlarını

GÜLBAHAR HÂTUN

GÜLBAHAR HÂTUN

Fâtih’in hanımı ve 2. Bayezid’in annesidir. Hayatı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktad

MELİK FAYSAL’IN YAHUDİ KİSSİNGER'E VERDİĞİ TARİHİ CEVAP

MELİK FAYSAL’IN YAHUDİ KİSSİNGER'E VERDİĞİ TARİHİ CEVAP

Melik Faysal'ın en önemli gayelerinden birisi, Filistin meselesi ve Mescid-i Aksâ'nın hürriyeti

ÖLENLER EŞİT DEĞİLDİRLER

ÖLENLER EŞİT DEĞİLDİRLER

İnsanların ölüme negatif düşüncelerle bakmalarındaki sıkıntılardan biri de şudur ki, onu

NURDAN VECİZELER-9

NURDAN VECİZELER-9

“Amiriyet ve hâkimiyetin muktezası, rakip kabul etmemektir, iştiraki reddetmektir, müdahaleyi

Hamd alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur.

Fatiha,1

GÜNÜN HADİSİ

Allah ister ki,biriniz bir iş yaptığı zaman onu en güzel ve en sağlam bir şekilde yapsın.

Buhari

TARİHTE BU HAFTA

*H.z. Osman (r.a.)'ın Şehadeti(17 Haziran 656) *I.Kosova Zaferi ve I.Murad'ın Şehadeti(19 Haziran 1389) *II.Murad'ın İstanbul Kuşatması(20 Haziran 1422) *Erzurumlu İbrahim Hakkı Hz.lerinin Vefatı(22 Haziran 1780) *Hz.Ali'nin Halife Seçilmesi(23 Hazir

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI