Cevaplar.Org

HADİSLERİN TEDVİNİ-1

Bilindiği üzere Allah Rasûlü (s.a.v) başlangıçta Kuran'la karışmasını önlemek amacıyla hadislerin yazılmasını nehyetmişti. Karışma riski ortadan kalkınca hadis yazmak isteyenlere müsaade buyurdu. Böylece hadislerin bir kısmının yazımı Allah Rasulü daha hayatta iken gerçekleşmiş oldu. Bu cümleden olarak aşağıdaki vesikaları zikredebiliriz:


Muhammed Salih Ekinci

sghursi@gmail.com

2022-01-08 13:14:50

Bilindiği üzere Allah Rasûlü (s.a.v) başlangıçta Kuran'la karışmasını önlemek amacıyla hadislerin yazılmasını nehyetmişti. Karışma riski ortadan kalkınca hadis yazmak isteyenlere müsaade buyurdu. Böylece hadislerin bir kısmının yazımı Allah Rasulü daha hayatta iken gerçekleşmiş oldu. Bu cümleden olarak aşağıdaki vesikaları zikredebiliriz:

1. Sa'd b. Ubâde el-Ensârî'nin Sahifesi

2. Abdullah b. Ebi Evfâ'nın Sahifesi

3. Semure b. Cündeb'in Sahifesi

4. Hz. Peygamber'in azatlı kölesi Ebû Rafi'in yazdıkları

5. Ebu Hureyre'nin yazdıkları

6. Cabir b. Abdullah el-Ensârî'nin Sahifesi

7. Abdullah b. Amr'ın es-Sahifetu's-Sadıka isimli risâlesi

8. Hemmâm b. Münebbih'in es-Sahifetu'l-Sahîha isimli risalesi(1)

Bunlar, Allah Rasulü'nün yazma izni verdikten sonra sahabilerin kendileri için yazdığı ya da yazdırdığı risaleler/sahifelerdir.

Allah Rasulü'nün devlet başkanlarına gönderdiklerini de bu çerçevede mütalaa etmek mümkündür:

1. Hz. Peygamber'in Heraklius'a gönderdiği mektup

2. Hz. Peygamber'in Mısır kralı Mukavkıs'a gönderdiği mektup

3. Hz. Peygamber'in Münzir b. Savî'ye gönderdiği mektup

4. Hz. Peygamber'in Amr b. Âs eşliğinde Ummân kralına gönderdiği mektup

5. Hz. Peygamber'in Salît b. Amr aracılığıyla Yemâme hükümdarı Hevze b. Ali'ye gönderdiği mektup

6. Hz. Peygamber'in Şücâ' b. Vehb vasıtasıyla Hâris b. Ebi Şimr el-Gassânî isimli hükümdara gönderdiği mektup(2)

Yukarıda zikrettiğimiz Nebevî mektuplara şunları da ilave edebiliriz:

1. Hz. Peygamber'in Hemedân'a gönderdiği mektup

2. Hz. Peygamber'in Necrân'a gönderdiği mektup(3)

Hz. Peygamber'in (s.a.v) emri üzere ahkâma dair yazılan şeyleri bu minvalde zikretmek mümkündür:

1. Medine'de Allah Rasûlü'nün emri üzere yazılan zekat ahkâmına ve zekât miktarına ilişkin iki sayfalık vesika

2. Hz. Ali'nin (r.a) ahkâma dair Sahifesi

3. Hudeybiye mütarekesinin kaydedildiği vesika

4. Allah Rasûlü'nün (s.a.v) miras, zekât ve diyete dair yazıp Amr b. Hazm eşliğinde Yemen'e gönderdiği mektup

5. Abdullah b. Hakîm'in Allah Rasülü'nden yazdığı ve Hayvanlara dair hükümler ihtiva eden mektup

6. Vâil b. Hücr'ün memleketi Hadramevt'e dönerken Allah Rasulünden aldığı ve içinde namaz, oruç, faiz ve içkiye dair hükümler bulunan mektup

7. Dahhâk b. Süfyân'ın Allah Rasulünden aldığı ve kadına kocasının diyetinden verilecek hisseyi beyan eden mektup

8. Fetihten sonra Allah Rasulünün emriyle Ebu Şah için kaleme alınan risale(4)

Yukarıda aktardığımız örnekler, Allah Rasülü henüz hayatta iken başlamış hadis kitabetinin başlangıcıdır. Sahabe döneminde ise yazım faaliyeti daha geniş bir dairede yapılmış ve tamamlanmıştır. Genel hatlarıyla hadislerin derlenmesi ve tedvin edilmesi sahabe döneminde gerçekleşmiştir. Zira sahabe bu konuda çok gayret göstermiş, tabiûn ise onların gösterdiği bu gayretin sonuçlarını devralıp tamamlamıştır. Mesela tabiûn âlimlerinden Said b. Cübeyr, İbn Abbas'ın rivayetlerini alıp yazmıştır.(5) Abdullah b. Amr b. Âs'ın es-Sâdıka ismindeki risalesi torunu Amr b. Şuayb tarafından korunarak aktarılmıştır.(6) Cabir b. Abdullah'ın rivayetleri tabûn âlimlerinden Vehb tarafından toplanıp İsmail b. Abdükerim nezdinde tutulmuştur…(7) Sahabe arasında en fazla hadis ezberleyen ve en fazla rivayette bulunan Ebu Hureyre'nin rivayetleri Hemmâm b. Münebbih tarafından derlenmiştir. Bu sahife, muhaddisler arasında "Hemmâm'ın Sahifesi" olarak meşhur olmuştur. Nitekim İmam Ahmed b. Hanbel, bu Sahifeyi Müsnedinin ikinci cildinde nakletmiştir.

[Ebu Rafi'in kız kardeşi] Selmâ'dan şöyle dediği rivayet edilmektedir: "Ben İbn Abbas'ın, Allah Rasûlünün hizmetçisi Ebu Rafi'den Allah Rasûlünün yaptıklarını ve söylediklerini yazmaya çalıştığını gördüm."(8)

Siyer'in öncü müelliflerinden Vakidî şunu kaydeder: "İbn Abbas'ın yanında başka mektuplarla birlikte Allah Rasûlünün (s.a.v) Umman'ın ileri geleni Münzir b. Sava'ya gönderdiği mektubu gördüm."(9)

Tabiundan Said b. Cübeyr şöyle demektedir: "Geceleri deve semeri üzerinde iken Abdullah b. Ömer ve Abdullah b. Abbas'tan duyduklarımı yazıyordum. Sabah olunca onları daha açık bir şekilde kaydediyordum."(10)

Bera b. Azib'in öğrencileri ondan duyduklarını onu huzurunda yazıya aktarıyorlardı.(11)

İbn Ömer'e otuz yıl boyunca eşlik eden ve onun azatlısı olan Nafi' insanlara hadis yazdırıyordu.(12)

İbn Mesud'un oğlu Abdurrahman, bir defter (kitâb) çıkarıp şöyle demiştir: "Allah'a yemin olsun ki bunlar, İbn Mesud'un kendi elleriyle yazdıklarıdır."(13)

Süleyman en-Nedvi konuyla ilgili şunları kaydeder: "Tabiûn neslinin sahabe dönemine ait bütün rivayetleri derleyip kendilerine ulaşan bütün ilmî malzemeyi kayda geçirdiğini söylesek, gerçeğe aykırı bir beyanda bulunmuş olmayız. Hadislerin tedvin tarihiyle ilgili yapılan en büyük hata, hadislerin birinci yüzyıldan sonra tedvin edildiği düşüncesidir. Bu düşüncenin kaynağı ise Tabiûn döneminin belirlenmesindeki hataya dayanmaktadır. Herkesçe malum olduğu üzere sahabeden bazı kimseler, hicrî birinci yüzyılın sonuna kadar yaşamışlardır. Hadislerin birinci yüzyıldan sonra yazıldığını iddia edenler, Tabiûn döneminin, sahabe nesli tamamen sona erdikten sonra başladığı zannından hareket etmekte ve sonuç itibariyle hadis tedvininin ancak birinci yüzyıldan sonra başladığını zannetmektedirler. Oysa bunların tamamı yanlıştır. Doğrusu "tabiûn" ismi, Hz. Peygamber'e (s.a.v) yetişemeyen ya da Hz. Peygamber döneminin sonlarına doğru dünyaya geldiği halde onu göremeyip sadece sahabeyi görmüş olan müminler için kullanılır. Binaenaleyh Hz. Peygamber'in vefatından sonra başka bir ifadeyle hicrî 11 Rebiülevvel'den sonra dünyaya gelip sahabeyle görüşmüş olan müminler tabiundan sayılır. Tabiûn'a ait olduğu belirtilen işler hicri 11. yıldan itibaren başlar. Son sahabinin vefatından sonra yapılan işlerin "tabiûn dönemi" kapsamına girdiğini söylemek yanlıştır. Zira son sahabî hicri birinci yüzyılın sonlarına doğru vefat etmiştir. Dolayısıyla tabiûn kuşağına ait faaliyetler ve bu cümleden olarak hadislerin tedvini, Hz. Peygamber'in vefat senesi olan hicrî 11. sene ile başlatılmalıdır."(14)

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı üzere hadislerin tedvini ve derlenmesi çok erken bir dönemde; yani sahabe döneminde, bizzat sahabeden alınmış ve sahabenin yazmasıyla gerçekleşmiştir.

Dipnotlar  

1-Bkz. Dr. Ekram Ziya el-Ömerî, Buhûsun fi Tarihi's-Sünneti'l-Muşerrefe, s. 147-148.

2-İbn Kayyim, Zâdu'l-Meâd, III/61-63

3- İbn Kayyim, Zâdu'l-Meâd, 36-40.

 4-Bkz. Süleyman en-Nedvî, er-Risâletu'l-Muhammediyye, 54-55; Ekrem Ziya el-Ömerî, Buhûsun fi Tarihi's-Sünne, s. 144.

 5-Darimi, Sünen, 69

 6-Tirmizî, Sünen, 61, 113.

 7-İbn Hacer el-Askalanî, Tehzîbu't-Tehzîb, I/316.

 8-İbn Sa'd, Tabakât, II/123.

 9-İbn Kayyim, Zâdu'l-Meâd, II/57.

 10-Darimî, 69.

 11-Darimî, 69.

 12-Darimî, 69.

 13-İbn Abdilberr, Câmiu Beyâni'l-İlm, s. 17.

 14-Süleyman en-Nedvî, er-Risâletu'l-Muhammediyye, s. 58-59.

 

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

MEALCİLERİN SÜNNET HAKKINDAKİ ŞÜPHELERİ VE BUNLARA VERİLEN CEVAPLAR

MEALCİLERİN SÜNNET HAKKINDAKİ ŞÜPHELERİ VE BUNLARA VERİLEN CEVAPLAR

Hadisleri inkar edenlere mealciler, akılcılar ve Kur'an'cılar denilir. Bunlar kendilerine nispet

HZ. PEYGAMBERE KARŞI GÖREVLERİMİZ

HZ. PEYGAMBERE KARŞI GÖREVLERİMİZ

İslâm bir dindir. Bu dini gönderen Allah (cc)'dır. Bu dinin bir kutsal kitabı, bir peygamberi,

HZ. PEYGAMBER HAKKINDAKİ TAVRIMIZ NASIL OLMALI?

HZ. PEYGAMBER HAKKINDAKİ TAVRIMIZ NASIL OLMALI?

Hucurât, 2. âyet: “Ey iman edenler! Seslerinizi, Peygamber'in sesinin üstüne yükseltmeyin. Bi

SÜNNETE BAŞVURMADAN KUR’AN’LA AMEL ETMENİN İMKANSIZLIĞI

SÜNNETE BAŞVURMADAN KUR’AN’LA AMEL ETMENİN İMKANSIZLIĞI

Sahâbe, dinî hükümleriKur’an-ı Kerim’den alıyordu. Ancak çoğu kez Kur’an ayetleri tafs

SAHABENİN HADİS YAZMAMASININ ÜÇ SEBEBİ

SAHABENİN HADİS YAZMAMASININ ÜÇ SEBEBİ

“Sahâbenin hadisleri yazmamasının üç sebebi vardır. Birinci Sebep: Allah Rasûlü'nün (S.

TABİÎNİN SÜNNETİN YAZIM ve TEDVİNİNE VERDİĞİ ÖNEM

TABİÎNİN SÜNNETİN YAZIM ve TEDVİNİNE VERDİĞİ ÖNEM

Sünnetin tedvin ve muhafazası konusunda tâbiîn kuşağının çok büyük hizmetleri olmuştur.

HADİSLERİN TEDVİNİ-3

HADİSLERİN TEDVİNİ-3

Müslümanların "sahih hadis"i tespit amacıyla ortaya koyduğu benzersiz ilimlerden biri de cerh v

HADİSLERİN TEDVİNİ-2

HADİSLERİN TEDVİNİ-2

Ashab-ı Kiramın öğrencileri olan tabiûn kuşağının tarihçesi, hicretin ilk senesinden başl

GÜZEL AHLAKA AİT 15 HADİS-İ ŞERİF

GÜZEL AHLAKA AİT 15 HADİS-İ ŞERİF

1.Mekârim-i ahlâkı itmâm için ba’s buyuruldum.(1) 2. Ahlâk-ı ilâhiyye ile tahalluk edin

HADİSLERİN TEDVİNİ-1

HADİSLERİN TEDVİNİ-1

Bilindiği üzere Allah Rasûlü (s.a.v) başlangıçta Kuran'la karışmasını önlemek amacıyla

HADİS’E SALDIRILMASININ ASIL SEBEBİ

HADİS’E SALDIRILMASININ ASIL SEBEBİ

Çağımızda hadisi ve hadis ehlini hedef alan ve öncülüğünü müsteşriklerin yaptığı ve M

Size yasak edilen büyük günahlardan kaçınırsanız, kusurlarınızı örteriz ve sizi ağırlancağınız şerefli bir yere yerleştiririz.

Nisâ, 31

GÜNÜN HADİSİ

Oruç insanı cehennem ateşinden koruyan bir kalkandır; tıpkı sizi harpte ölüme karşı muhafaza eden bir kalkan gibi...

Buhari,Ebû Davud,Tirmizi, Nesai

TARİHTE BU HAFTA

*Eğriboz Adası'nin fethi(12 Ağustos 1470) *Kanuni Sultan Süleyman Han'in Tebriz'i fethi(13 Ağustos 1534) *Haçlı Ordusu'nun Kudüs katliami (15 Ağustoz 1099) *Gölcük Depremi(17 Ağustos 1999) *Misak-i Milli'nin TBMM'de de kabûlü(19 Ağustos 1920)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI