Cevaplar.Org

BİR İRFAN OLUĞU; ARVAS SEYYİDLERİ-2

.2.1.3. Arvasîlerin Ağrı’ya Gelişi Bayazıt Sancağının vilayet merkezi olduğu dönemde Ahmed-i Hânî sonrası ilmiye sınıfında meydana gelen boşluk hemen doldurulamamıştır. Bu nedenle yakın vilayetlerd


Abdulcebbar Kavak(Doç.Dr)

a.c.kavak@hotmail.com

2021-08-31 02:38:34

1.2.1.3. Arvasîlerin Ağrı'ya Gelişi

Bayazıt Sancağının vilayet merkezi olduğu dönemde Ahmed-i Hânî sonrası ilmiye sınıfında meydana gelen boşluk hemen doldurulamamıştır. Bu nedenle yakın vilayetlerde Arapça ve İslamî ilimlere vâkıf bir alim ve müderris şahsiyet

aranmıştır. Nihayet Van vilayetinde yaşayan pek çok alimin yetiştiği Arvas Medresesinden bir alim istenmesine karar verilmiştir. Bu amaçla medresenin baş müderrisi ve postnişini olan Seyyid Abdullah Arvasî'den bir müderris talep edilmiştir.

Seyyid Abdullah da büyük oğlu Seyyid Abdurrahim Arvasî'yi bu iş için Bayazıt Sancağına göndermiştir. Böylece Arvasî ailesinin Ağrı'ya ilk gelişleri Seyyid Abdürrahim Arvasî ile on sekizinci asrın ikinci yarısında gerçekleşmiştir.

Bayazıt Sancağına yerleşen Seyyid Abdürrahim Arvasî, bir taraftan açtığı medrese ile halkla içiçe olurken, diğer taraftan İshak Paşa Sarayında danışmanlık ve resmi yazışmalar yoluyla devlet ricaline yakın bir mevkide görev yapmıştır. Onun vefatından sonra görevini oğlu Seyyid İbrahim Arvasî üstlenmiştir. Onun da vefatıyla oğlu Seyyid Abdülaziz Arvasî bu görevleri yürütmüştür.

Yirminci asrın ilk çeyreğinde bu defa Seyyid Abdullah Arvasî'nin ikinci oğlu Seyyid Abdurrahman Kutub Arvasî'nin soyundan gelen Seyyid Mustafa Arvasî (v. 1959) ile kardeşleri Seyyid Salih Arvasî (v. 1988) ve Seyyid Cami Arvasî, Van'ın Erciş ilçesinden Ağrının Taşlıçay ilçesine gelip yerleşmişlerdir.

Seyyid Mustafa Arvasî'nin Taşlıçay'da başlattığı tasavvufî faaliyetler oğulları Seyyid Muhyeddin (v. 1940), Seyyid Seyfeddin (v. 2002), Seyyid Şahabeddin (v. 2010), Seyyid Alaaddin (v. 2015) ve Seyyid Sulhaddin tarafından devam ettirilmiştir. Özellikle Seyyid Şahabeddin ve Seyyid Alaaddin Arvasî onun yolunu Ağrı'da devam ettiren iki oğludur.

Seyyid Mustafa Arvasî'nin kardeşi Seyyid Salih'in soyu çocukları Seyyid Halife Yusuf, Seyyid İsmail, Seyyid Cesim, Seyyid Muhammed Şerif, Seyyid Abdurahman, Seyyid Muhammed Hanifi, Seyyid Muhammed Reşîd Arvasî ile devam etmiştir. Seyyid Halife Yusuf, Seyyid Abdurrahman ve Seyyid

İsmail onun ilim ve tasavvuf mirasını sürdüren çocuklarıdır.

Böylece Seyyid Abdullah Arvasî'nin her iki oğlunun soyundan gelen Arvasîler, farklı dönemlerde de olsa Ağrı'da ilmî ve tasavvufî faaliyetlerde bulunma fırsatını yakalamışlardır.

1.2.1.4. Arvâsî Ailesinin Tasavvufî Kimliği

Arvasî ailesinin tasavvufî kimliklerine baktığımızda iki büyük tarikata mensup oldukları görülür. Bunlar Kadiriyye ve Nakşibendiyye tarikatlarıdır. Miladi on ikinci yüzyılın ikinci yarısından itibaren Kadiriyye tarikatıyla başlayan tasavvufî faaliyetleri, Nakşibendî-Hâlidîliğin Irak'ta ortaya çıktığı on

dokuzuncu asrın ilk çeyreğine kadar devam etmiştir. Bu tarihten sonra aile mensupları Kadirîlikten tamamen kopmamakla beraber, uygulamada Nakşibendiyye tarikatını neşretmeye ve bu tarikata mensup şeyhler olarak tanınmaya başlamışlardır.

On ikinci yüzyılın ikinci yarısında tasavvufî eğitimlerini Bağdat'ta yeğenleri olan Kadirî ailesinden alarak tarikat hırkası giymişlerdir. Hacı Kâsım Bağdâdî, Şeyh Abdülkadir Geylanî'nin oğlu Şeyh Abdürrezzak Geylanî'nin aynı isimli to

runundan Kadirî hırkası giymiştir. Çocukları da ilim ve tarikat icazetlerini kendisinden almışlardır. Hacı Kâsım Bağdâdî'den Şeyh Abdülkadir Geylanî'ye kadar uzanan tarikat silsilesinde ise şu zevât yer almaktadır:

1. Şeyh Abdülkadir Geylanî

2. Seyyid Abdürrezzak Bağdadî

3. Seyyid Nasr b. Seyyid Abdürrezzak

4. Seyyid Ali b. Seyyid Nasr

5. Seyyid Mahmud b. Seyyid Ali

6. Seyyid Abdürrezzak b. Seyyid Mahmud

7. Hacı Kâsım Bağdâdî b. Seyyid İzzeddin Abdullah

Hacı Kâsım Bağdâdî, erkek çocuklarının hepsine medrese eğitimiyle beraber tasavvufî eğitim de vermiştir. Böylece her biri ilim ve tasavvuf alanlarında zülcenaheyn şahsiyetler olarak Anadolu'da yaşadıkları bölgelerde hizmet etmişlerdir. Çocukları içinde özellikle Seyyid Muhammed Kutub Arvasî'nin aileyi Anadolu'da en geniş anlamda temsil eden şahsiyet olduğu söylenebilir. Zira Kadirîlik onun soyundan gelen kişilerle on dördüncü asrın ilk yarısından on dokuzuncu asrın ilk yarısına kadar devam etmiştir. Bu anlamda Van'ın

Müküs (Bahçesaray) ilçesindeki Arvas Medresesi'nde sadece Kadirî kimliğini temsil eden son Arvasî mensubu Seyyid Fehim Arvasî'nin babası Seyyid Abdülhamid olmuştur. Hizan bölgesinde Kadirî kimliğini son temsil eden kişi Seyyid Lütfullah Arvasî olmuştur. Yine Bayazıt Sancağında yaşayan

Arvasîlerden Kadirî şeyhi olarak anılan son mutasavvıf Seyyid Abdülaziz Arvasî'dir (v. 1297/1880). Seyyid Abdülaziz Arvasî'den sonra ailenin tasavvufî kimliğini sürdüren Seyyid Mehmed Emin Arvasî'nin (v. 1332/1914) Nakşibendî-Hâlidî şeyhi olarak irşad faaliyetlerini yürüttüğü bilinmektedir. Seyyid Mehmed Emin Arvasî'yi Nakşibendî-Hâlidîliğe sevkeden amillerin başında Arvas Medresesi'nde posta oturan Seyyid Fehim Arvasî ile Hizan'da irşad faaliyetleri yürüten Sibğatulah Arvasî'nin Seyyid Taha Hakkarî'nin (v. 1269/1853) yanında seyr ü süluklarını tamamlayarak Nakşibendî-Hâlidî koluna intisap etmeleri gelmektedir.(1)

1.2.1.5. Arvasî Ailesinin Kadirîlikten Nakşibendî-Hâlidîliğe

İntikali

On dokuzuncu asrın ilk yarısında Seyyid Sibğatullah Arvasî ve Seyyid Fehim Arvasî Seyyid Taha'ya intisap ederek tasavvufî kimliklerini Nakşibendiyye tarikatı içinde devam ettirmeye başlamışlardır. Şah-ı Nakşibend'e kadar Arvasîlerin Nakşî silsilelerinde şu zevat yer almaktadır:

1. Muhammed Bahaeddin Nakşibend el-Buharî (v. 791/

1389)

2. Alaeddin Attar (v. 802/1399)

3. Yakup Çerhî (v. 847/1443)

4. Ubeydullah Ahrar (v. 895/1490)

5. Muhammed Zahid (v. 922/1516)

6. Derviş Muhammed (v. 970/1562)

7. Muhammed Hâcegî İmkenegî (v. 1008/1599)

8. Muhammed Baki Billah (v. 1014/1605)

9. Ahmed Sirhindî (v. 1034/1624)

10. Muhammed Ma'sûm Sirhindî (v. 1098/1686)

11. Seyfeddin Sirhindî (v. 1100/1689)

12. Nur Muhammed Bedevânî (v. 1135/1723)

13. Habîbullah Mazhar Can-ı Cânân (v. 1195/1780)

14. Şah Abdullah Dihlevî (v. 1240/1824)

15. Mevlânâ Hâlid-i Zülcenaheyn (v. 1242/1827)41

16. Seyyid Abdullah Şemdînî (v. 1235/1819)

17. Seyyid Taha Hakkarî (v. 1269/1853)

18. Seyyid Fehim Arvasî (v. 1313/1895)- Seyyid Sibğatullah Arvasî (v. 1287/1870)

Arvasî ailesinin asırlarca taşıdıkları Kadirî kimliğinden sonra Nakşibendî-Hâlidî şeyhleri olarak bölgede tanınmasında başat rol oynayan kişi, Mevlânâ Hâlid el-Bağdadî'nin halifesi Seyyid Taha Hakkarî'dir. Kendisi de Mevlânâ

Hâlid'in halifesi olan amcası Seyyid Abdullah Şemdînî'nin (v. 1235/1819) vefatından sonra, Anadolu, İran ve Irak'ın kuzeyinde etkili olmuş ve saygın bir yer edinmiştir. Özellikle Hakkâri, Van, İmadiye ve Urmiye şehirlerinde kendisine bağlı binlerce müride sahip olmuştur.

Dipnotlar

(1) M. Şefik Korkusuz, Nehri'den Hazne'ye Meşayihi Nakşibendi, Kilim Matbaacılık, İstanbul 2010, s. 36, 45. 92

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

HZ. MUAVİYE'NİN, OĞLU YEZİD'İ VELİAHD TAYİN ETMESİ

HZ. MUAVİYE'NİN, OĞLU YEZİD'İ VELİAHD TAYİN ETMESİ

Meseleyi iki açıdan ele almak durumundayız: A. İslâm şeriatına göre veliahtlığın hükm

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-5

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-5

Eşler Arasında Dünya ve Âhiret Hayatını Berbat Eden Bir Kötü Davranış: Nuşûz Kur’ân,

HZ. MUÂVİYE RÂŞİD HALÎFELERDENDİR

HZ. MUÂVİYE RÂŞİD HALÎFELERDENDİR

Muâviye'nin (r.a) hayatına az çok vakıf olan biri, onun hidayete eren ve erdiren raşid halifele

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-4

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-4

"Sâliha" Eş Olmaya Çalışmak İslâmî hayatta en önemli konulardan olan iffeti koruma yollar

ABDULLAH BİN SEBE DİYE BİRİ YOK MUDUR?

ABDULLAH BİN SEBE DİYE BİRİ YOK MUDUR?

Bazıları, Taberî'nin İbn Sebe ile ilgili aktardığı rivayetin senedinde Seyf b. Ömer et-Temim

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-3

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-3

Allah’ın emirlerini yerine getirip; yasakladıklarından da kaçınma gibi anlamlara da gelen “

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-2

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-2

Eşlerin Birbirinden Üstün Oldukları Noktalar: Kur’ân, اِنَّ اَكْرَمَكُمْ ع

SORU SORMA AHLAKI

SORU SORMA AHLAKI

İlim talebesinin önem arz eden vazifelerinden biri bilmediği ve kapalı kalan hususları sormayı

İLİM ALINACAK ÂLİMİN ÖZELLİĞİ VE SEÇİMİ

İLİM ALINACAK ÂLİMİN ÖZELLİĞİ VE SEÇİMİ

Eğitimin esasını oluşturan ve öğrencinin eğitimde başarısı için temel dinamiklerden biri

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-1

KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-1

Aile Nedir? Kur’ân-ı Kerim’de, insanın beden, ruh ve aile sağlığı konusunda ihtiyaç duy

HÜR MÜSLÜMAN HANIMIN VASIFLARI:

HÜR MÜSLÜMAN HANIMIN VASIFLARI:

-ALLAH’A KARŞI ADABI: 1-İmanlı, iffetli ve taatli olur. 2- Beş vakit namazını dürüst

De ki: Sizin kendisinden kaçtığınız ölüm, muhakkak sizi bulacaktır. Sonra da görüleni ve görülmeyeni bilen Allah'a döndürüleceksiniz de O size bütün yaptıklarınızı haber verecektir.

Cum'a, 8

GÜNÜN HADİSİ

Allah her şeye güzel davranmayı emretmiştir. Öyle ise öldüreceğiniz zaman bile güzel öldürün. Hayvan keseceğiniz zaman güzel kesin. Sizden biri bıçağını bilesin ve kestiği hayvanı rahatlatsın.

Müslim

TARİHTE BU HAFTA

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI