Cevaplar.Org

GÖĞÜ YÜKSELTTİ VE MİZANI KURDU

“Göğü yükseltti ve mizanı koydu.”(Rahman:7) Ayette geçen "sema" kelimesinin sözlük anlamı, "yukarıda, üstümüzde olan her şey" demektir. "Rafea" kelimesi de “yukarıya kaldırma”yı, “yükseltme”yi ifade eder. Buna göre, bu cümlenin manası "Sema’nın yerini yüksek¬lerde kıldı." şeklinde olur. "Göğü yükseltti." tabiri, tam olarak "Ve's-semae Refeaha"nın anlamını vermez. Nitekim, müfessirler, bu cümleyi "Göğü yüksek olarak ya¬rattı


Niyazi Beki(Prof. Dr.)

niyazibeki@gmail.com

2019-09-22 12:17:05

وَالسَّمَاء رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ 

 "Göğü yükseltti ve mizanı koydu."(Rahman:7)

Ayette geçen "sema" kelimesinin sözlük anlamı, "yuka­rıda, üstümüzde olan her şey" demektir. "Rafea" kelimesi de "yukarıya kaldırma"yı, "yükseltme"yi ifade eder. Buna göre, bu cümlenin manası "Sema'nın yerini yüksek­lerde kıldı." şeklinde olur. "Göğü yükseltti." tabiri, tam olarak "Ve's-semae Refeaha"nın anlamını vermez. Nitekim, müfessirler, bu cümleyi "Göğü yüksek olarak ya­rattı." şeklinde açıklamışlardır.(1)

"Rfa" kelimesinin ifade ettiği yükseklik, iki anlamda de­ğerlendirilmiştir. Birincisi: İnsanlara gözüken şekliyle gök­ler, gerçekten yukarıdadır ve bütün cisimleriyle üstü­müzde yükselen bir âlemdir. "Yukarı" ve "aşağı" gibi kavramlar izafî de olsa, dışarıdan zahiren gözüken bu­dur. İkincisi: Manevî yöndendir. Bu da zahirî sebepler dairesinde, gök­lerin ilâhî takdir ve hükümlerinin merkez yeri, meleklerin meskeni, emir ve yasaklarının ilk kaynağı olması hasebiy­ledir. Allah'ın indirdiği 104 kitap ve suhu­fun "semavî ki­tap" olarak adlandırılması da bunu gös­termektedir.2)

Ayette geçen "Göğü yükseltti ve mizanı koydu." tabiri, genel çekim kanunu açısından da önem arz etmektedir. Astronomi ve fiziğin esasını, ruhunu teşkil eden çekim ka­nunu Isaac Newton (1642-1720) tarafından keşfedilmiş­tir. Kâinatın dengesini ve ahengini temin eden bu kanun, 14 asır önce Kur'an tarafından muhataplarına sunulmuş­tur. Ancak her şey gibi, herhangi bir bilginin ortaya çıkma­sının da kendine göre bir zamanı vardır. Her zamanın kendine göre bir hükmü vardır. "Zaman ise büyük bir mü­fessirdir; kaydını gösterse itiraz edilmez."(3)

Bu konuyu açıklayan diğer bazı ayetler şöyledir:

"Allah, gökleri, görebileceğiniz direkler olmaksızın yük­seltendir."(4)

"O, Gökleri, görünür direkleri olmaksızın yarattı."(5)

"Sema'yı yeryüzüne düşmekten koruyan, O'dur; ancak Kıyamet'te O'nun izniyle düşecektir."(6)

Bu ayetlerde, Gök cisimlerinin uçsuz bucaksız fezada direksiz durduğunu gösteren ifadeler söz konusudur. Abdullah İbn Abbas, "Allah, Gökleri, görebileceğiniz di­rek­ler olmaksızın yükseltendir." ayetini açıklarken "Göklerin bir direği vardır, fakat siz onu göremezsiniz." demiştir.(7)

"Musa, 'Bizim Rabbimiz, her şeye hilkatini [varlık ve özelliğini] veren, sonra da doğru yolu gösterendir.' dedi.",(8) "Böylece onları iki günde yedi gök olarak ya­rattı ve her göğe görevini vahyetti."(9) ayetlerinde de kâ­inatta cari olan ve "şeriat-ı fıtriye" denilen genel denge kanunu ve benzeri tekvinî prensiplere işaret edilmektedir.

Ayette geçen "mizan" kelimesi, "adalet ölçüsü" anla­mında olup "genel bir denge kanunu" demektir. Burada Gök ile Yer'den bahseden ayetler arasında dört defa tek­rarlanan "mizan" kelimesi, hem "şeriat-ı fıtriye" denilen kâinattaki denge kanunu, hem de "şeriat-ı kelâmiye" deni­len insanlık camiası için "adalet" kavramı anlamın­dadır. Adalet, her hak sahibinin hakkını vermekten iba­rettir. Göklerin ve Yer'in nizam ve intizamının ancak adalet öl­çüsüne dayalı ölçülerle mümkün olacağını ifade etmekte­dir. Bir hadis-i şerifte, "Göklerin ve Yer'in varlığını sür­dürmesi ancak adaletledir."(10) buyurulmuştur.

Hamdi Yazır da ayetteki "mizan" kelimesinin genel denge kanunu olduğu görüşünde olup şunları söylemekte­dir: "Öncelikle 'Mizanı koydu.' ayetinde yer alan mizan, Sema'nın yüksekliği münasebetiyle ortaya çıkan bütün eşya arasındaki genel denge kanunudur ki 'pesenteur' ya­hut 'gravitation' denilen yer çekimi ve ağırlık kanunu, bu­nun açık görüntüsüdür.. Bununla beraber genel denge ka­nunu sadece cansız, duygusuz ve fizikî olan çekim kanu­nuna hasredilmeyip kimyevî ve ruhî münasebetleri dahi içine almak üzere adalet kanunu adıyla daha kapsamlı olarak izah edildiği takdirde faydasının daha fazla ola­cağı aşi­kârdır."(11)

Ona göre, burada zikredilen üç "mizan"ın da aynı an­lamda değerlendirilmemesi, Kur'an'ın üslûbuna daha uy­gundur. Buna göre birincisi-yukarıda ifade edildiği gibi-genel denge kanunu, ikincisi şeriat, üçüncüsü amel defteri olabilir.(12)

Muasır âlimlerden Abdülmecid ez-Zendanî de ayette geçen "mizan"ı, "genel çekim kanunu" olarak değerlen­dirmiştir. Ona göre, bu kanunun doğruluğunu gösteren bel­gelerden biri de son olarak keşfedilen Neptün ve Plüton gezegenlerinin varlığıdır. Bilindiği gibi, bu iki gezegen, ge­nel çekim kanununun ışığında yapılan çalışmalar sonucu bulunmuştur.(13)

Dipnotlar

1-bk. ez-Zemahşerî, IV/444.

2-krş. ez-Zemahşerî, VI/444; el-Beydavî, VI/137; el-Alûsî, XIII/101.

3-Nursî, Asar-ı Bediiye, s. 434.

4-er-Ra'd, 13/2.

5-Lokman, 31/10.

6-el-Hacc, 22/65.

7-bk. et-Taberî, VIII/cüz. 27, s. 93.

8-Taha, 20/50.

9-Fussilet, 41/12.

10-bk. el-Alûsî, XXVII/101.

11-bk. Yazır, VII/367.

12-bk. Yazır, a.g.y.

13-bk. ez-Zendanî, Tevhidü'l-Halık, 353-354.

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

ANLAMADAN KUR’AN OKUMANIN FAYDASI VAR MI? ÖLÜYE KUR’AN OKUNUR MU?

ANLAMADAN KUR’AN OKUMANIN FAYDASI VAR MI? ÖLÜYE KUR’AN OKUNUR MU?

Sordular: -Hocam, Kur’an’ı anlamadan okumanın faydası yoktur, diyenler var. Bir de bazı ho

KUR’AN’DA TEKZİP KAVRAMI

KUR’AN’DA TEKZİP KAVRAMI

Sözlükte tekzip; Yalanlamak, doğru olmadığını savunmak ve inkâr etmek anlamlarına gelir. T

KUR’AN OKUMANIN SEVABI ÖLÜYE GİTMEZ Mİ?

KUR’AN OKUMANIN SEVABI ÖLÜYE GİTMEZ Mİ?

Değerli Kardeşlerim, Geçenlerde TRT Kurdi’de yayınlanan bir program esnasında bir hemşehrim

KUR’AN’DA ZALİM VE ZULÜM

KUR’AN’DA ZALİM VE ZULÜM

Zalim kelimesi sözlükte; Haksızlık yapan, bir şeyi ait olmayan yere koyan anlamına gelir. Zal

KUR’AN’DA İSM KAVRAMI

KUR’AN’DA İSM KAVRAMI

İsm kelimesi sözlükte, günah anlamına gelir. Terim olarak ism, işleyen kişi için ceza gerek

NAZM-I MEBANİ İLE NAZM-I MAANİ ARASINDA TEVAFUK

NAZM-I MEBANİ İLE NAZM-I MAANİ ARASINDA TEVAFUK

Belagat ilminin inceliklerinden biri de bir manayı ifade eden beyanın o manaya uygun bir kıyafete

KUR’AN’IN TERTİBİNDEKİ BELAGAT NÜKTELERİ

KUR’AN’IN TERTİBİNDEKİ BELAGAT NÜKTELERİ

Kur’an’da ayet ve sureler, tamamen vahiy ile tespit edildiğine dair âlimlerin büyük çoğunl

GÖĞÜ YÜKSELTTİ VE MİZANI KURDU

GÖĞÜ YÜKSELTTİ VE MİZANI KURDU

“Göğü yükseltti ve mizanı koydu.”(Rahman:7) Ayette geçen "sema" kelimesinin sözlük anla

ADALET VURGUSU

ADALET VURGUSU

Tartıyı adaletle yapın, terazide eksiklik yapma¬yın.”(Şuara: 26/182) Bilindiği gibi, Kur'a

SALIVERİLEN İKİ DENİZ

SALIVERİLEN İKİ DENİZ

İki denizi birbirine kavuşmak üzere salıvermiş¬tir.”(Rahman Suresi; 19. Ayet) İslâm âlim

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-4

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-4

Sahâbe anlayışı Asr-ı saadetten beri, Kur'an'ın ifadelerinde birden çok anlamın varolduğu

İnsanlar yalnız inandık demeleri ile bırakılıveriliceklerini, kendilerinin imtihana çekilmeyeceklerini mi sandılar?

Ankebut, 2

GÜNÜN HADİSİ

"Cebrail, bana komşu hakkında o kadar ısrarlı tavsiyelerde bulundu ki, onu mirasçı yapacak sandım."

Buhari

TARİHTE BU HAFTA

*Muhammed Raşid Hz.lerinin Vefatı. (22 Ekim 1993) *Astronomi Alimi Uluğ Bey'in Vefatı(25 Ekim 1449) *Fatih Sultan Mehmed Han'ın Trabzon'u Fethi(26 Ekim 1461)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI