Cevaplar.Org

ALLAH’IN ZATİ SIFATLARI-5

5-Muhalefetün li’l-Havadis Muhalefet, bezememek; havadis, sonradan yaratılanlar demektir. Muhalefetün li’l-Havadis, sonradan yaratılanlara benzememek anlamına gelir.


Ali Bozkurt

alibozkurt.02@hotmail.com

2019-07-07 18:21:38

5-Muhalefetün li'l-Havadis

Muhalefet, bezememek; havadis, sonradan yaratılanlar demektir. Muhalefetün li'l-Havadis, sonradan yaratılanlara benzememek anlamına gelir.

Allah, zatında ve sıfatlarında, sonradan yaratılan varlıklara benzemez. Mümaselet (misli bulunmak) ve müşabehet (benzeri bulunmak), Allah için muhaldir (mümkün değildir). Muhalefetün li'l-Havadis sıfatı, Allahın kendi dışındaki varlıklara benzemesini nefyeder. Bu sıfat, başka varlıkların Allah'a benzeyebileceğini nefyeden selbi bir sıfattır.

Allah'ın hiçbir benzeri bulunmadığı şu ayette ifade edilmektedir:

"Gökleri ve yeri yaratan O'dur. Size kendinizden eşler, hayvanlardan da çiftler yarattı. Bu şekilde çoğalmanızı sağlamaktadır. O'na benzer hiçbir şey yoktur. O her şeyi işitir, her şeyi görür."(1)

Diyanet Tefsiri, bu ayeti şu şekilde açıklar: 'O'na benzer hiçbir şey yoktur" diye çevrilen cümleyi lafza daha bağlı kalınarak, "Hiçbir şey O'nun misli gibi değildir" şeklinde tercüme etmek mümkündür. Bu da göstermektedir ki, benzerliği red ifadesinde dahi Cenâb-ı Allah'ın yüce zâtı ile başka varlıklar arasında bir karşılaştırma yapılması uygun görülmemiş, "benzeri, dengi" anlamına gelen misl kelimesine bir de "gibi" mânası taşıyan bir edat eklenmiştir (bazı müfessirler burada Arap dilindeki mutat bir kullanımın söz konusu olduğunu, bazıları da "gibi" anlamındaki edatın, benzerliğin bulunmadığı mânasını pekiştirdiğini belirtirler). Müfessirler bu ifadenin mâna incelikleri, yüce Allah'ın kendi zâtına izâfe ettiği görme, işitme gibi bazı özellikleri insana lutfetmiş olmasıyla bu âyetteki anlamın bağdaştırılması gibi konular üzerinde geniş biçimde durmuşlardır. Özü itibariyle tenzih (Allah Teâlâ'nın her türlü noksanlıktan uzak oluşu ve yaratılmışlara benzemezliği) fikrine dayalı olan bu açıklamalar, âyetin Allah'a ortak koşma, O'na çocuk izâfe etme, bazı yaratılmışlarla ulu Tanrı arasında benzerlikler kurma ve onlara ulûhiyet izâfe etme gibi sapkın inanç ve düşünceleri mahkûm ettiğini ortaya koymakta ve yüce Allah'ın zât ve sıfatlarının beşerî tasavvurlara sığmayacağını vurgulamaktadır'(2)

Şu ayet de Allah'ın bir eşi/dengi olmadığını vurgulamıştır:

"Hiçbir şey O'na denk ve benzer değildir"(3)

Ömer Nasuhi Bilmen, bu ayeti şöyle açıklar: '(Ve ona) O bütün Kâinatın Ezeli Yaratıcısına (hiçbir şey denk) eşit ve benzer (olmamıştır.) onun tek olan zatı, her türlü düşüncenin üstünde bir büyüklük ve yüceliğe sahiptir. O bütün Kâinatın üstünde bir kuvvet ve hâkimiyete sahiptir. Hiçbir mahlûk, O Ezelî Yaratıcıya benzer, onun çocuğu veya babası olmak kabiliyetine asla sahip değildir. "Bütün bu ilâhî beyan, ilâhlık zanneyleyen müşrikleri reddetmektedir. Meselâ: Yahudiler, Uzeyr, Allah'ın oğludur derler. Hıristiyanlar da İsâ Allah'ın oğludur demektedirler. Bir takım Arap müşrikleri de melekleri Cenab-ı Hak'kın kızları sanmışlardı. Sabie denilen bir topluluk da yıldızlara ibâdette bulunmuşlardır. Senevîye gurubu da nûr ve karanlığı birer Mâbud telâkki etmişlerdir. Bir kısım feylesoflar, Vâcibü'l-Vücud olan Allâh-ü Teâlâ'dan bir aklın doğduğuna, bu akıldan da başka bir akıl ile nefsin ve feleğin doğmuş bulunduğuna, bundan sonra da ay küresinin altındakilerini idare eden diğer bir aklın ortaya çıkmasına kanaat getirmişlerdir. Bir takım sapıklar da Allâh-ü Teâlâ'nın insanlara geçeceğini iddiada bulunmak ahmaklığını göstermişlerdir. Bu muhtasar dört âyet-i kerîme ise bütün bu bâtıl iddiaları, inançları, reddetmektedir. Şanının büyüklüğünü, bütün noksanlardan, ihtiyaçlardan, mahlûkata benzemekten uzak bulunduğunu pek beliğ veciz bir tarzda bildirmektedir.'(4)

Kur'an'da geçen "Allah'ın eli",(5) "Allah'ın yüzü",(6) Allah'ın arşı istiva etmesi(7) ifadeleri, Allah'ın insana benzemesi şeklinde anlaşılmaz.

Bu ifadelerin anlamları şöyledir:

Allah'ın eli, Allah'ın kudreti; Allah'ın yüzü, Allah'ın Zatı; İstiva ise, İstila ve ihata demektir.

6-Kıyam bi-nefsihi

Kıyam bi-nefsihi, Allah'ın başka hiçbir varlığa muhtaç olmadan, kendi zatı ile kaim olması demektir.

Allah dışındaki her şey, hem var olmak hem de varlığını sürdürmek için, başka bir varlığa, bir müessire, bir yaratıcıya muhtaçtır; Allah, kendi varlığı ile kaim olup var olmak ve varlığını sürdürmek için bir başka varlığa muhtaç değildir. Bu sıfat, Allah'ın bir şeye muhtaç olmasını nefyeder. Var olmak ve varlığını sürdürmek için, kendi dışında bir varlığa muhtaç olmak, ilah olmaya engel bir durumdur.

Kıyam bi-nefsihi sıfatına açıklık getiren bazı ayetler ve kısa açıklamaları şöyledir:

"Allah, kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmayandır. Diridir, kayyumdur."(8)

Allah'ın kayyum olması, hiç son bulmadan daima kaim olarak bütün varlıkları ayakta tutup ihtiyaçlarını karşılaması demektir.

"Ey insanlar! Siz Allah'a muhtaçsınız. Allah ise her bakımdan sınırsız zengin olandır, övülmeye hakkıyla lâyık olandır."(9)

İnsanlar, var olmak ve varlıklarını sürdürmek için Allah'a muhtaçtırlar. Allah, kimseye muhtaç olmayıp, sınırsız bir şekilde zengindir.

"…Şüphesiz Allah, âlemlerden müstağnîdir. (O'nun hiçbir şeye ihtiyacı yoktur)."(10)

Allah'ın, ibadet dâhil, kimsenin yapacağı bir şeye ihtiyacı yoktur. Allah, kimseye ihtiyaç duymaz. Allah, dışındaki bütün varlıklar, Allah'a ihtiyaç duyarlar.

Dipnotlar

1-Şura-11

2-Kur'an Yolu Tefsiri Cilt: 4 Sayfa: 733-734

3-İhlâs-4

4-Ömer Nasuhi Bilmen, Kur'an-ı Kerimin Türkçe Meali Âlisi ve Tefsiri, C: 8, S: 4115

5-Fetih-10

6-Rahman-27

7-Taha-5

8-Al-i İmran-2

9-Fatır-15

10-Ankebut-6

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

ESMAÜ’L-HÜSNA HAKKINDAKİ AYETLER

ESMAÜ’L-HÜSNA HAKKINDAKİ AYETLER

Esmaü’l-Hüsna terimi, dört ayette geçer. İçinde Esmaü’l-Hüsna terimi geçen dört ayet

ALLAH’IN KADERİ VE KAZAYI BELİRLEYİP YARATMASI

ALLAH’IN KADERİ VE KAZAYI BELİRLEYİP YARATMASI

Kader, Allah’ın ilim ve irade sıfatlarıyla, kaza ise tekvin sıfatı ile ilgilidir.

ALLAH’IN HAYATLARI SONA ERDİRMESİ (ECEL)

ALLAH’IN HAYATLARI SONA ERDİRMESİ (ECEL)

Ecel kelimesinin sözlük anlamı: Mutlak vakit, önceden tespit edilmiş süre. Ecel kelimesinin te

KULUN RIZKININ VERİLMESİ

KULUN RIZKININ VERİLMESİ

Rızık kelimesi sözlükte yenilen, içilen ve faydalanılan şey; terim olarak ise Allah’ın can

HAYIR VE ŞERRİN ALLAH TARAFINDAN YARATILMASI

HAYIR VE ŞERRİN ALLAH TARAFINDAN YARATILMASI

Yaratıcı tek olduğu için, hayrın da şerrin de yaratıcısı Allah’tır. Allah, hem hayrı he

KULLARIN FİİLLERİNİN YARATILMASI

KULLARIN FİİLLERİNİN YARATILMASI

İnsan, Allah tarafından yaratılan en mükemmel varlıktır. İnsanın en önemli özellikleri, ak

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-8

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-8

Allah’ın Tekvin Sıfatı Tekvin, yaratmak demektir. Allah’ın sıfatı olarak Tekvin, Allah’

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-7

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-7

7-Allah’ın Kelam Sıfatı Kelam; söylemek, konuşmak demektir. Allah; ses, nefes, harf ve kelim

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-6

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-6

6-Allah’ın Kudret Sıfatı Kudret, güç sahibi olmak, istediği şeyi istediği şekilde yapabi

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-5

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-5

5-Allah’ın İrade Sıfatı İrade; dilemek, bir şeyi yapmaya karar vermek demektir. Allah’

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-4

ALLAH’IN SUBUTİ SIFATLARI-4

4-Allah’ın Basar Sıfatı Basar, görmek demektir. Allah, her zaman, bütün varlıkları bü

Gökleri ve yeri yerli yerince yarattı. Sizi şekillendirdi ve şekillerinizi de güzel yaptı. Dönüş ancak O'nadır.

et-Teğabün: 3

GÜNÜN HADİSİ

Kur'an'ı cebren (açıktan) okuyan, sadakayı açıktan veren gibidir. Kur'an'ı gizlice okuyan, sadakayı gizlice veren gibidir."

Tirmizi, Sevabu'l-Kur'an 20, 2920; Ebu Davud, Salat 315, 1333; Nesai, Zekat 68

TARİHTE BU HAFTA

*Kanije müdafaası(18 Kasım 1601) *Hz.Fatıma'nın(r.anha) Vefatı(22 Kasım 632) *İstanbul'un Müttefikler Tarafından İşgali(23 Kasım 1918) *Alparslan'ın Şehadeti(24 Kasım 1072) *Öğretmenler Günü(24 Kasım)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI