Cevaplar.Org

İNSANIN YARATILIŞ HİKMETİ

Acaba melekler gibi son derece muti olan kulları dururken yüce Allah şu fitne-fesat çıkaracak ve ona isyan edecek olan bu insanları niçin yarattı? Diğer bir ifadeyle: Şu insan nevinin hangi özelliği ve güzelliği var ki bütün o isyankâr tavırlarından daha üstün gelmiş ve hangi iyiliği var ki kötülüklerine karşı ağır basmış ki, Allah'ın onu var etmesine bir şart-ı âdî olarak bir vesile teşkil etmiş ve hikmetine uygun düşmüştür? İşte bu ve benzeri soruların cevabını, yukarıda kısaca arz edilen insanın yaratılış gayesini sergileyen onun -insan olarak- var olma özelliğinde bulmak mümkündür. Zira bu özellik Allah'ın bilinmesine, tanınmasına/marifetullah’a vesiledir. Bu özellikle insan bir manevi pencereden bin bir ism-i ilahînin tecellilerini müşahede eder.


Niyazi Beki(Doç. Dr.)

niyazibeki@gmail.com

2016-08-15 11:31:31

Acaba melekler gibi son derece muti olan kulları dururken yüce Allah şu fitne-fesat çıkaracak ve ona isyan edecek olan bu insanları niçin yarattı? Diğer bir ifadeyle: Şu insan nevinin hangi özelliği ve güzelliği var ki bütün o isyankâr tavırlarından daha üstün gelmiş ve hangi iyiliği var ki kötülüklerine karşı ağır basmış ki, Allah'ın onu var etmesine bir şart-ı âdî olarak bir vesile teşkil etmiş ve hikmetine uygun düşmüştür?

İşte bu ve benzeri soruların cevabını, yukarıda kısaca arz edilen insanın yaratılış gayesini sergileyen onun -insan olarak- var olma özelliğinde bulmak mümkündür. Zira bu özellik Allah'ın bilinmesine, tanınmasına/marifetullah'a vesiledir. Bu özellikle insan bir manevi pencereden bin bir ism-i ilahînin tecellilerini müşahede eder.

 İnsanın bu karakteristik yapısı içindir ki "kendini bilen Rabbini bilir" düsturu, ehl-i tahkikçe hak ve hakikatin yolcuları için formüle edilmiştir. Diğer bir rivayette Hz. Aişe validemiz: "İnsanlardan Rabbini en iyi bilen kimdir?" diye sormuş, Efendimiz (s.a.m.) de: "Nefsini en iyi bilendir"(1)diyerek cevap vermiştir.

Şimdi bu hususu Kur'an'ın ışığında tahlil etmeye çalışalım:

Yukarıda zikredilen insanın yaratılış hadisesi ve meleklerin bir çeşit itirazı ve bütün kötülüklerine rağmen Allah katında onların kötü yanlarını hiçe indiren ve yokluktan varlık sahnesine çıkmalarına vesile olan hasenatlarını/iyi taraflarını tahkik ve izah etmeye çalışacağız. Önce konu ile ilgili ayet-i celilerin meallerini kaydedelim:

"Ve Allah Âdem'e bütün isimleri öğretti. Sonra eşyayı meleklere gösterdi ve 'Eğer (insanların yaratılmasının gereksiz olduğuna dair) sözlerinizde doğru iseniz, haydi bunların isimlerini bana söyleyin' dedi. Melekler: 'Sen her türlü noksanlıktan münezzehsin, senin bize öğrettiğinden başka bizim bir bilgimiz yoktur. Şüphesiz sen hem Alîm hem Hakîmsin' diyerek cevap verdiler. Allah ise: 'Ey Âdem! Haydi, meleklere bunların isimlerini söyle' dedi. Âdem, onların isimlerini söyleyince, Allah: 'Ben size göklerde ve yerde görünmeyeni bilirim. Sizin açığa vurduklarınızı da, gizlemekte olduklarınızı da bilirim' diye söylememiş miydim?'diye buyurdu."(2)

Kur'an'ın bu açıklamasından anlaşılıyor ki, insanı insan yapan ve meleklerden bile üstün kılan, insanın - meleklerden farklı olarak- öğrendiği ayrıcalıklı ilimdir. Çünkü insanda manevî/ruhânî yönü yanında maddi/cismanî yönü de bulunduğundan yüce Allah'ın marifetine dair çok değişik yollardan deliller, bilgiler bulabilirler. İşte marifetullaha dair çok dallara ayrılan bu üstün ilimleri, bu değişik kaynaklı bilgileri, adeta her şeyden Allah'ı tanımaya bir pencere bulabilme kabiliyetleri, onların kötü taraflarına galip gelmiş ve var olmalarına bir vesile teşkil etmiştir. Bu sebepledir ki, ibadetlerde önce ilim, sonra amel gelir.

Kulluğun Kâinatta Cari Olan Kanunlarla İlişkisi:

İnsanların ve cinlerinvarlık kanunlarıyla münasebetini kuran gerçek, kulluk vazifesidir.

"Ben cinleri ve insanları sırf Beni tanıyıp, yalnız Bana ibadet etsinler diye yarattım"(3) mealindeki ayette geçen ibadetten maksat yalnız"namaz, oruç, zekât, hac" gibi ilk akla gelen ibadet görevleri değil, aynı zamanda bütün kulluk görevlerini içine alan, tüm emirleri ve yasakları ihtiva eden ubudiyet kavramı içinde,çok kapsamlı ve geniş bir manayı ifade etmektedir. İşte bu manada Allah'a kulluk yapma şuurunu ruhlara yerleştirmek gerekir. Yani insanın şuuruna, şunu kesin olarak oturtmalı ve zihnine şunu kesin olarak yerleştirmeli ki, varlığın bir tarafında yaratılmış kullar, bir tarafında da yaratan Rab vardır. Kul kulluk eder. Rabb'e ise ibadet edilir. Bütün kâinat çapında bir ubudiyet ve bir mabudiyet hakikati vardır. Bir tarafta kulluk yapan kullar, bir tafta kendisine kulluk yapılan ilah vardır. Bu konuda bunun ötesinde hiç bir şey yoktur.

Nitekim "yedi gök, yer ve bunlarda bulunanlar onu tesbih eder; O'nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur; fakat siz onların tesbihlerini anlayamazsınız. Allah kullarına karşı çok yumuşak davranandır, çok bağışlayandır "(4)mealindeki ayet-i kerime bu hakikati açıkça ifade etmektedir. Yani varlıkta bir ibadet eden yaratıklar birde ibadet edilen yaratan vardır. Hatta akılsız olan hayvanlar bile yaratılış gayelerini bir sevk-i ilahiyle biliyorlar ve öyle hareket ediyorlar. Mesela koskoca bir deve bir -ıh- işaretiyle çöküp çömeliyorsa ve yük yüklenmesine yardım ediyorsa bu yaratılış gayesine uygun olduğu içindir. Keza bir at bir katır ve bir merkep birer canavar gibi insana saldırmıyor, dizginini insanın eline vermişlerse, bu onların insanlardan korktukları için değil, bilakis yüce Allah'ın rahmetinin eseri olarak insanlara hizmet etmekle yükümlü olduklarını -bir ilham-ı ilahi neticesi olarak- bildikleri içindir. Adeta lisan-ı halleri ile hayatları boyunca; "Allah, hem binmeniz, hem de ziynet olsun diye atlar, katırlar ve merkepler yarattı"(5) mealindeki ayet-i celileyi okuyup çevresine duyurmaktadırlar.

Acaba akılsız hayvanlar ve cansız varlıklar yaratıcılarını tanıyıp emerlerine uygun hareket etseler; akıllı ve canlı bir varlık olan insanoğlu bu konuyu kavramaz veya kavramaya çalışmazsa akılsız hayvanlardan daha şuursuz, ruhsuz varlıklardan daha cansız bir konuma düşmez mi?

"Biz, cehenneme varacak olan cinlerden ve insanlardan öyle kimseler yarattık ki, onların kalpleri vardır, ama onlarla idrak etmezler; gözleri vardır, fakat onlarla görmezler; kulakları vardır, fakat onlarla işitmezler. Onlar hayvanlar gibidir. Hatta daha da şaşkındırlar. İşte bunlar gafillerin ta kendisidir"(6) mealindeki ayette bu gerçeğe vurgu yapılmıştır.

Şairin dediği gibi,

"Behaim çıkmaz amma hilkatin sabit hududundan

Beşer hala habersiz böyle bir kaydın vücudundan."

Yani; şuursuz hayvanlar bile yaratıcı tarafından yaratılmalarının belli bir gayesi olduğunu bilirler ve ona göre hareket eder. Buna mukabil, birçok insan, yaratılışın asıl gayesi olan kulluk görevinin şuurunda değildir ve hayatını bu çerçevede düzenlemesinin gerekli olduğunu görmezlikten gelmektedir. Örneğin, bir at dizginini on yaşındaki bir çocuğun eline veriyorsa, bir deve insanların ona binmeleri ve yük yüklemeleri için dizleri üzerine çömeliyorsa, bu, onların yaratılış gayelerine uygun hareket ettiklerini göstermektedir.

Birçok hayvanı birçok yönden insanın hizmetine veren, onlara diz çöktüren, boyun eğdiren, bir gıda fabrikası halinde yaratan Allah'ın azametine karşı saygı duymayan, namaz ve kullukla ona boyun eğmeyen, huzurunda diz çökmeyen, emir ve yasaklarına uymayan bir insanın hayat felsefesi bakımından hayvanlardan daha aşağı düşmez mi?

Kendi yaratılış gayesine uymayan insanlar genellikle içlerinde bir ikilem yaşarlar. Bu huzursuzluğu gidermek için de genellikle eğlence ve sarhoşluğu tercih ederler.

Oysa insanoğlu şayet vicdan ve fıtratının sesine kulak verse, yaratılışındaki ilâhî prensibe bağlanarak gönül huzuruna kavuşur ve o noktada karar kılarsa, onun ruhu o yüce gayeyi gerçekleştirmek adına, bayağı, alçak çıkarlargibi temiz olmayan duyguların izlerini siler süpürür. "İşte onlar(o hidayete erenler) iman edip gönülleri Allah'ı zikretmekle, O'nu anmakla huzur bulan kimselerdir. İyi bilin ki gönüller ancak Allah'ı anmakla huzur bulur"(7) mealindeki ayette iman ve ibadetin verdiği gönül huzuruna vurgu yapılmıştır.

Dipnotlar

1-Aclûnî, İsmail b. Muhammed, Keşfu'l-Hafa ve muzilu'l-İlbas, el-Mektebetu'l-Asriye, 1420/2000, II/312.

2-Bakara, 2/31-32.

3-Zariyat, 51/56.

4-İsra, 17/44

5-Nahl, 16/8.

6-Araf, 7/179.

7-Rad, 13/27-28.

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

BAYRAMA GİRERKEN ALMAMIZ GEREKEN İLAÇLAR VEYA İLAÇ GİBİ MADDELER

BAYRAMA GİRERKEN ALMAMIZ GEREKEN İLAÇLAR VEYA İLAÇ GİBİ MADDELER

Ramazan ayının bu son gününde ve bayram arefesinde başta nefsime, sonra da bütün Müslüman k

KADİR GECESİNDE YAPACAKLARIMIZ VE ÖZEL DUAMIZ

KADİR GECESİNDE YAPACAKLARIMIZ VE ÖZEL DUAMIZ

Kadir Gecesi, dua gecesi, ibadet gecesi, tevbe gecesi karar gecesi, günahlara veda gecesi, Allah’

GÜZEL AHLAK, HUZUR VE BARIŞIN GARANTİSİDİR

GÜZEL AHLAK, HUZUR VE BARIŞIN GARANTİSİDİR

İnsanlık camiasının fert ve toplum hayatında, huzur ve barışın, güven ve emniyetin, sevgi v

NİYET VE NAZAR

NİYET VE NAZAR

Niyet, bir sözün, bir eylemin asıl muharriki olan gayedir. Ameller rengini bu niyetten alır. İy

İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ

İLMİN ÇEŞİTLERİ VE İLİM ÖĞRENMENİN HÜKMÜ

Bil ki ilim öğrenmek beş kısma ayrılır: BİRİNCİSİ: FARZ OLAN İLİMLER. Bu da kendi aras

VAAD ETTİKLERİYLE ÜÇ AYLAR

VAAD ETTİKLERİYLE ÜÇ AYLAR

Üç aylar... Recep, Şaban ve Ramazan… Bu aylar, çok mübarek zaman dilimleridir. Maddî ve mâ

HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-3

HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-3

5 Ağustos 1942’de Cemiyetin azaları İngilizlerin Hindistan’ı terk etmeleri gerektiğine dair

BAKARA SURESİNDEKİ ÜÇ ZÜMRENİN ÖZELLİKLERİ

BAKARA SURESİNDEKİ ÜÇ ZÜMRENİN ÖZELLİKLERİ

A-MÜ’MİNLERİN ÖZELLİKLERİ 1-Müttekîdir 0nlar. Yani Allah’ın yasaklarından uzak dururl

HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-2

HİND ULEMA CEMİYETİ VE ÜLKENİN ÖZGÜRLEŞMESİNDEKİ ROLLERİ-2

Velakin bahsedilen bu alimler İngilizlerin bütün emellerini boşa çıkardılar ve kurdukları g

İRŞATTA ÇAĞIN GEREKLERİ

İRŞATTA ÇAĞIN GEREKLERİ

İrşat, hak ve hakikate bir yönlendirme olduğuna göre, irşat görevini üstlenen kimseler, zama

HADİSLERİN DİLİYLE IŞİD

HADİSLERİN DİLİYLE IŞİD

Bir çekim kaydında Cübbeli Ahmet Hoca umre kıyafetiyle uçakta umre yolcularının arasında gö

Sana yakîn (ölüm) gelinceye kadar Rabb'ine kulluk et!

Hicr, 99

GÜNÜN HADİSİ

Gerçek Müslüman

Müslüman, dilinden, elinden müslümanlar selâmette kalan kimsedir. (Buhari, Kitabü'l İman -Abdullâh b. Amr b. Âs)

TARİHTE BU HAFTA

*İmam Ahmed b. Hanbel'in Vefatı(31 Temmuz 855) *Osman Bey Vefat Etti.(1 Ağustos 1326) *Irak'ın Kuveyt'i İşgali(2 Ağustos 1990) *Almanya, Fransa'ya Savaş İlan Etti.(3 Ağustos 1914) *İngiltere, Almanya'ya Savaş İlan Etti.(4 Ağustos 1914)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI