Cevaplar.Org

KUR’AN’DA GÖK CİSİMLERİ-2

KAMER(AY) Kamer kelimesinin birkaç anlamı vardır: 1-Bembeyaz/gümüş beyazı olmak. Ayın güneşten sonra bize gümüş renginde en parlak bir gök cismi olarak gözükmesi, bu anlamı desteklemektedir.


Niyazi Beki(Prof. Dr.)

niyazibeki@gmail.com

2016-02-15 11:41:53

KAMER(AY)

Kamer kelimesinin birkaç anlamı vardır:

1-Bembeyaz/gümüş beyazı olmak. Ayın güneşten sonra bize gümüş renginde en parlak bir gök cismi olarak gözükmesi, bu anlamı desteklemektedir.

تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاء بُرُوجاً وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَقَمَراً مُّنِيراً

"Gökte burçları var eden, onların içinde bir lamba (güneş) ve nurlu bir ay bulunduran Allah, yüceler yücesidir"(Furkan: 25/61) âyetinde olduğu gibi, Kur'an'da güneş bir lamba olarak tavsif edilirken, ay da aydınlık (bembeyaz) bir cisim olarak nitelendirilmiştir.

2-Bir şeyler çalmak. Araplar, Kamertühu, kamertü lübbehu ve kalbehu tâbiriyle, bir kimsenin aklını çaldıklarını, kalbini çeldiklerini ifade etmek isterler. Bir başkasının malını elinden alma oyunu olan kumar kelimesi de aynı kökten türemiştir. O halde Kamer kelimesi, bu anlamıyla ışığını güneşten çaldığını açıkca ilan ediyor.(1)

Râğıb el-Isfahânî de, ışığını yıldızlardan (doğrusu güneşten)aldığı için aya Kamer adının verildiğini ileri süren görülere yer vermiştir. Şüphesiz ay, gasp gibi zorla veya hırsızlık gibi hile ile değil; Allah'ın takdiri ile güneşin bu ışığından istifade etmektedir.(2)

وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ

"Ay için bir takım menziller (yörüngeler) tâyin ettik. Nihayet o, eğri hurma dalı gibi (hilâl) olur da geri döner"(Yasin: 36/39) âyeti, çok açık bir şekilde, ayın ince bir hesapla hareket ettiğini ve ışığını başka yerden aldığı için bazan artıp bazan eksildiğini ders vermektedir.

وَسَخَّر لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَآئِبَينَ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ

"(Allah), düzenli seyreden güneşi ve ayı, sizin istifadenize sundu" âyetinin de ifade ettiği gibi, ay ile güneş nöbetleşe olarak dünyamızı aydınlattıklarından ve bu görevi yaparken de ay güneşten ışık almak zorunda olduğundan, bu ikili ilişkinin verdiği beraberlik, onları Kur'an'ın ayetlerinde de bir araya getirmiştir.(3)

تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاء بُرُوجاً وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَقَمَراً مُّنِيراً

"Gökte burçlar kılan, orada parlak bir lamba ve aydınlatıcı bir ay yaratan Allah yücedir."(Furkan: 25/61) ayetinde olduğu gibi, Kur'an'ın, güneşin ışığı için ziya ve bu anlama gelen sirac gibi tâbirleri, ay için ise nûrve o kökten gelen münir gibi kelimeleri kullanması dikkat çekicidir. Bu kelimeler, insanlara değişik ipuçları vermiş ve böylelikle eğitim ve kültür seviyeleri farklı olan kesimlerin Kur'an âyetlerinden istifade imkânları artmıştır.

Sonuçta aynı âyetten farklı mânâlar çıkartılmıştır ki hepsi de doğrudur. Meselâ: alelâde bir insan, bu âyetten, Güneş ve Ayın her ikisinin de yeryüzüne ışık gönderdiğini anlar.

 Bir Arap filoluğu ise, âyette geçen sirac kelimesinin işaretiyle, güneşte ışık ile birlikte ısındırma özelliğinin de var olduğu mânâsını çıkartır.

Bir astronomi âliminin bu tâbirden elde ettiği ipucu, Güneşin bizzat ışığın kaynağı, Ayın ise ışığını dışarıdan almakta olduğu hakikatidir. Çünkü Arapça'da ışığın kaynağı olan şeyler için muzî tâbiri, ışığını dışarıdan alanlar için de münîr tâbiri kullanılır. Meselâ aydınlık bir oda için: ğurfetün müzîetün denilmez, aksine münîretün denilir. Çünkü odanın ışığı dış kaynaklıdır. Buna karşılık bir ateş közü için de kabesün münîr denilmez, aksine müzî denilir. Çünkü ateşteki ışık, kendisine aittir. İşte Kur'an-ı Hakim'in Kur'an'da ay için nur-münîr, güneş için ziya-siraç tâbiri kullanması, bu ince farkı belirtmek içindir.

Dipnotlar 

1-krş.ez-Zemahşerî,Esrâru'l-Belâğa;(KMR)maddesi

2- bk.Rağib,(KMR)maddesi

3- Bütün Kur'an'da"Şems" kelimesi 33 defa; "Kamer" kelimesi ise, 27 defa tekrarlanmıştır. 28 menzil dolaşan ay'ın Kur'an'da 27 defa tekrarı ve Kamer Sûresinin tertip numarasının (2x27) 54 olması çok ince sırları taşıyan bir nükte-i Kur'âniyedir. Birlikte zikredildikleri âyetlerin sayısı:20'dir. Ayrı düştükleri âyetlerin sayısı da (ay için 7; güneş için 13)20'dir.

 

 







 

KAMER(AY)

Kamer kelimesinin birkaç anlamı vardır:

1-Bembeyaz/gümüş beyazı olmak. Ayın güneşten sonra bize gümüş renginde en parlak bir gök cismi olarak gözükmesi, bu anlamı desteklemektedir.

تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاء بُرُوجاً وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَقَمَراً مُّنِيراً

"Gökte burçları var eden, onların içinde bir lamba (güneş) ve nurlu bir ay bulunduran Allah, yüceler yücesidir"(Furkan: 25/61) âyetinde olduğu gibi, Kur'an'da güneş bir lamba olarak tavsif edilirken, ay da aydınlık (bembeyaz) bir cisim olarak nitelendirilmiştir.

2-Bir şeyler çalmak. Araplar, Kamertühu, kamertü lübbehu ve kalbehu tâbiriyle, bir kimsenin aklını çaldıklarını, kalbini çeldiklerini ifade etmek isterler. Bir başkasının malını elinden alma oyunu olan kumar kelimesi de aynı kökten türemiştir. O halde Kamer kelimesi, bu anlamıyla ışığını güneşten çaldığını açıkca ilan ediyor.(1)

Râğıb el-Isfahânî de, ışığını yıldızlardan (doğrusu güneşten)aldığı için aya Kamer adının verildiğini ileri süren görülere yer vermiştir. Şüphesiz ay, gasp gibi zorla veya hırsızlık gibi hile ile değil; Allah'ın takdiri ile güneşin bu ışığından istifade etmektedir.(2)

وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ

"Ay için bir takım menziller (yörüngeler) tâyin ettik. Nihayet o, eğri hurma dalı gibi (hilâl) olur da geri döner"(Yasin: 36/39) âyeti, çok açık bir şekilde, ayın ince bir hesapla hareket ettiğini ve ışığını başka yerden aldığı için bazan artıp bazan eksildiğini ders vermektedir.

وَسَخَّر لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَآئِبَينَ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ

"(Allah), düzenli seyreden güneşi ve ayı, sizin istifadenize sundu" âyetinin de ifade ettiği gibi, ay ile güneş nöbetleşe olarak dünyamızı aydınlattıklarından ve bu görevi yaparken de ay güneşten ışık almak zorunda olduğundan, bu ikili ilişkinin verdiği beraberlik, onları Kur'an'ın ayetlerinde de bir araya getirmiştir.(3)

تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاء بُرُوجاً وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَقَمَراً مُّنِيراً

"Gökte burçlar kılan, orada parlak bir lamba ve aydınlatıcı bir ay yaratan Allah yücedir."(Furkan: 25/61) ayetinde olduğu gibi, Kur'an'ın, güneşin ışığı için ziya ve bu anlama gelen sirac gibi tâbirleri, ay için ise nûrve o kökten gelen münir gibi kelimeleri kullanması dikkat çekicidir. Bu kelimeler, insanlara değişik ipuçları vermiş ve böylelikle eğitim ve kültür seviyeleri farklı olan kesimlerin Kur'an âyetlerinden istifade imkânları artmıştır.

Sonuçta aynı âyetten farklı mânâlar çıkartılmıştır ki hepsi de doğrudur. Meselâ: alelâde bir insan, bu âyetten, Güneş ve Ayın her ikisinin de yeryüzüne ışık gönderdiğini anlar.

 Bir Arap filoluğu ise, âyette geçen sirac kelimesinin işaretiyle, güneşte ışık ile birlikte ısındırma özelliğinin de var olduğu mânâsını çıkartır.

Bir astronomi âliminin bu tâbirden elde ettiği ipucu, Güneşin bizzat ışığın kaynağı, Ayın ise ışığını dışarıdan almakta olduğu hakikatidir. Çünkü Arapça'da ışığın kaynağı olan şeyler için muzî tâbiri, ışığını dışarıdan alanlar için de münîr tâbiri kullanılır. Meselâ aydınlık bir oda için: ğurfetün müzîetün denilmez, aksine münîretün denilir. Çünkü odanın ışığı dış kaynaklıdır. Buna karşılık bir ateş közü için de kabesün münîr denilmez, aksine müzî denilir. Çünkü ateşteki ışık, kendisine aittir. İşte Kur'an-ı Hakim'in Kur'an'da ay için nur-münîr, güneş için ziya-siraç tâbiri kullanması, bu ince farkı belirtmek içindir.

Dipnotlar 

1-krş.ez-Zemahşerî,Esrâru'l-Belâğa;(KMR)maddesi

2- bk.Rağib,(KMR)maddesi

3- Bütün Kur'an'da"Şems" kelimesi 33 defa; "Kamer" kelimesi ise, 27 defa tekrarlanmıştır. 28 menzil dolaşan ay'ın Kur'an'da 27 defa tekrarı ve Kamer Sûresinin tertip numarasının (2x27) 54 olması çok ince sırları taşıyan bir nükte-i Kur'âniyedir. Birlikte zikredildikleri âyetlerin sayısı:20'dir. Ayrı düştükleri âyetlerin sayısı da (ay için 7; güneş için 13)20'dir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

DİĞER YAZILAR

GÖĞÜ YÜKSELTTİ VE MİZANI KURDU

GÖĞÜ YÜKSELTTİ VE MİZANI KURDU

“Göğü yükseltti ve mizanı koydu.”(Rahman:7) Ayette geçen "sema" kelimesinin sözlük anla

ADALET VURGUSU

ADALET VURGUSU

Tartıyı adaletle yapın, terazide eksiklik yapma¬yın.”(Şuara: 26/182) Bilindiği gibi, Kur'a

SALIVERİLEN İKİ DENİZ

SALIVERİLEN İKİ DENİZ

İki denizi birbirine kavuşmak üzere salıvermiş¬tir.”(Rahman Suresi; 19. Ayet) İslâm âlim

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-4

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-4

Sahâbe anlayışı Asr-ı saadetten beri, Kur'an'ın ifadelerinde birden çok anlamın varolduğu

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-3

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-3

7. Eşsiz üslûp Bir sözün güzelliği, mükemmelliği, yüksekliği ve derinliği dört unsura

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-2

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-2

2. Açık Olmayan Ayetlerin Varlığı Kur'an-ı Kerim, bizzat kendisi, âyetlerini "muhkem" ve "m

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-1

KUR'AN'IN TEFSİRE OLAN İHTİYACI, SÜNNETİN TEFSİRDEKİ YERİ-1

Yukarıdaki başlık, İki sorunun bileşkesidir: 1. Kur'an'ın tefsir edilmeye, açıklanmaya ihti

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-3

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-3

Kelâm" kavramı, “bir anlam ifade eden söz dizimi” demektir.(1) Ne Allah'ın kelâmı, ne de i

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-2

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-2

İkinci Görüşe Ait Delillerin Değerlendirmesi: a) İslâm âlimlerinin ezici çoğunluğuna gö

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-1

VAHİYDE LÂFIZ VE MANA İLİŞKİSİ-1

Burada “Kur'an, ‘Allah'ın kelâmı’ olarak ne ifade etmektedir? Vahyin metnini teşkil eden h

KUR’AN’I KUR’AN YAPAN UNSURLAR

KUR’AN’I KUR’AN YAPAN UNSURLAR

Kur'an'ın Kaynağı Kur’an’ın kaynağı ilahi vahiydir. Bunu şöyle ispat etmek mümkündür

Araf suresi 164.ayet

"İçlerinden bir topluluk, "Allah'ın helâk edeceği, ya da çetin bir azapla cezalandıracağı bir kavme ne diye nasihat ediyorsunuz" dediği vakit, o uyarıda bulunanlar dediler ki; "Rabbiniz tarafından mazur görülmemiz için, bir de belki günahlardan sakınırla

GÜNÜN HADİSİ

"Cebrail bana komşuya iyilik etmeyi tavsiye edip durdu. Neredeyse komşuyu komşuya mirasçı kılacak sandım."

Buharî, Edeb 28; Müslim, Birr 140-141. Ayrıca bk. Tirmizî, Birr 28; İbni Mace, Edeb 4

TARİHTE BU HAFTA

*Uyvar Kalesi Fethedildi.(24 Eylül 1663) *Niğbolu Savaşaı Kazanıldı.(25 Eylül 1396) *Birinci Viyana Kuşatması(27 Eylül 1529) *Preveze Deniz Zaferi(28 Eylül 1538) *Demokrat Parti Kapatıldı(29 Eylül 1960)

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI