Cevaplar.Org

ŞEYH SA‘DÎNİN ABAKA HAN’A YAZDIĞI NASÎHAT-NÂME

Şeyh Sadî’nin terbiye ve nasihate müsait olduğunu anladığı Abaka Han’a yazdığı nasihatler şöyle özetlenebilir:


Semih Yıldız

aheste20@mynet.com

2015-10-31 07:01:45

Şeyh Sadi-i Şirazi, İran edebiyatının beş büyük şairinden biridir. Merhum Mehmed Akif'in en fazla kendisini etkileyen şair olduğunu ifade ettiği ve

"Şu üstad-ı irfan penahın bugün

Hakikatte şakirdiyiz biz bütün

Mürebbi-yi efkâr-ı ümmet odur

Eden halka tedris-i hikmet odur

Odur şiiri hikmetle mecz eyleyen

Odur şiir namıyla hak söyleyen" ifadeleriyle sena ettiği bu zatın İlhanlı hükümdarı Abaka Han'a verdiği nasihatleri sizlerle paylaşmak istedik. Nasihatleri Farsçadan dilimize terceme eden merhum Tahir'ül Mevlevi'dir. Saygılarımızla. cevaplar.org

"Şeyh Sadî'nin terbiye ve nasihate müsait olduğunu anladığı Abaka Han'a yazdığı nasihatler şöyle özetlenebilir:

-Adaletle tanınmak ve güzel bir sona ulaşmak için eski milletlerin siret ve siyasetine dair bilgi edinmek ve bu bilgiyi uygulamak üzere padişahların şu kurallara riayet etmesi gerekir:

1-Her işe Allah'ın adı ile başlamalı ve Allah'tan yardım istenmelidir. Sözü düşünerek söylemeli, kalbindeki sırrı herkesten gizlemeli, salih kişilerden yüz çevirmemeli, halkı incitmemeli, fakat hayırsızları ve katilleri cezalandırmaktan çekinmemeli, güçlü düşmanla uğraşmaya ve zayıflara karşı zalimane harekete kalkışmamalıdır.

2-Önce yakınlarına nasihat sonra başkalarına nasihat etmelidir. 

3- İş ehli olanları taltif etmeli, eskilerin bıraktığı eserleri mahvetmemeli, vasıfsız insanları meclisinde bulundurmamalıdır.

4-Yaşlıların sözünü dinlemeli; kadın, çocuk ve acizlerin ufak tefek kusurlarını hoş görmeli, ticaret ve seyahat erbabını gözetmelidir.

5-- Kendisine zarar verecek kimseleri iş başına getirmemeli, garazcıların sözüne kulak asmamalı, bir suçu incelemeden zanlıyı cezalandırmamalı, şu üç beş günlük dünyada taliin müsaadesine gururlanmamalıdır.

6-Eski meliklerin ve padişahların tarihlerini çok okumalı, adil olanların siretinden hayır öğrenmeli ve zalim olanların akıbetinden ibret almalı, büyüklerin görebileceği işleri küçüklere bırakmamalı, çalgıcı oyuncu gibi şahısları her vakit huzuruna getirmemeli, tavla, satranç gibi oyunları adet edinmemelidir. Lakin ok, yay talimi yapmak, gûy u çevgân oynamak, ava çıkmak iyidir.

7-- Kötülerin azil ve def'ini geciktirmemeli, düşmana bile iyilikten çekinmemelidir. Ancak düşman kapıda imiş gibi oturmalıdır.

8- Tutukluları her zaman soruşturmalı, içlerinden müstehak olanları tedib etmeli, müddeti bitenleri salıvermeli, suç ile ceza arasında münasebet gözetmelidir. 

9- Azledilen bir memuru bütünüyle mahrum bırakmamalı, azil acısını tatmış ve tabiatıyla zaruret çekmiş olanları tekrar vazifeye geçirmelidir. Böyleleri tecrübe ettikleri azil ve ihtiyaç korkusuyla dürüst çalışırlar.

10- Düşmanların güçlenmemesi için dostları takviye etmeli, düşmanları da mutazarrır etmemelidir.

11- Savaş sırasında düşmana meyl etmemeleri için halka gönül bağlamalı, ecnebilere karşı heybetli durmalı, aydınlara iltifatta bulunmalıdır.

12- Geçmişlere ve eski dostlara hürmet, hısım ve akrabaya yardım etmeli, eskiden tanıdıkları vefakârlık etmeli, meşhur ve muteber kişilere hürmet göstermekle beraber uygun mansıblara tayin etmelidir.

13- Padişahların mülkî işlerde, kadıların da dinî işlerde halîm olmaları gereklidir; yoksa mülk de harap olur, din de.

14- Mümkün mertebe kötülük etmemeli, günah işlememeli, hataen ortaya çıkan bir kötülüğü hemen iyilikle tamire çalışmalıdır.

15- Birine söyleyeceği sözü, evvela kendisine söylenmiş farz etmeli, hoşuna gider veya canını sıkarsa öyle söylemelidir.

 16- Mal ve müdara ile düşmanın kovulması mümkün olduğu takdirde harbe girişmemeli ve boş yere muhataraya düşmemelidir.

17- Padişahlar cömert olmalı ve ihsan elini açık bulundurmalıdır.

18- Vaktini dörde ayırmalı, birinde devlet işleriyle, birinde dünya işleriyle, birinde istirahat ve uyku ile, birinde taat ve münacat ile meşgul olmalıdır.

19- Her işte itidalden ayrılmamalı, mesela, maliyeyi zayıf düşürmeyecek kadar vermeli, askere ve memura sıkıntı çektirmeyecek kadar hazineyi muhafaza etmeli, halkı nefret ettirmeyecek kadar gazaba gelmeli, saltanatın heybetini gölgelemeyecek kadar latife etmelidir.

20- Sefer çıktığında sade kendi ehliyetine güvenmemeli, Allah'tan kuvvet ve yardım istemelidir.

21- Hükümdarlık önemli bir iştir. Onu deruhte edenin oyunla, eğlence ile geçirecek vakti olamaz.

 

 

 

 

Bu yazıya yorum yazın


Not: Yanında (*) işareti olanlar zorunlu alanlardır.

Bu yazıya gelen yorumlar.

hakan, 2015-11-04 23:11:02

Selçuklu'nun ilk müellifleri adaletle hükmettiğini, tedbirli, halkına dost ve akıllı bir hükümdar olduğunu yazsa da İbn Şeddad, Grousset, Spuler Alptekin, Çetin gibi tarihçiler İslam aleminde yaptığı büyük kıyımları anlatır.

Bu yoruma katılıyor musunuz ?

DİĞER YAZILAR

ŞEHİTLER VE ÖZELLİKLERİ

ŞEHİTLER VE ÖZELLİKLERİ

Şehid, ism-i fail manasında şahid, ism-i meful manasında da meşhuddur. O, Cenab-ı Hakk’ın

YETENEK AVCILARI, YETENEĞE KASTEDENLER

YETENEK AVCILARI, YETENEĞE KASTEDENLER

İslami kesimlerin başarısızlığında biraz da takdir eksikliği var. Bu, ‘ şımarmasın’ m

İSLAMİ KESİMLERİN SİYASETLE İLİŞKİLERİ

İSLAMİ KESİMLERİN SİYASETLE İLİŞKİLERİ

İslami kesimlerin siyasetle ilişkilerini üç kategoride değerlendirmek mümkündür. 1- Siyas

FELAKETTEN FELAKETE NEKBE’DEN NEKBEYE!

FELAKETTEN FELAKETE NEKBE’DEN NEKBEYE!

Abbasi devletinin yıkılması Muhammed Kazım Nakşibendi gibi ulema ve füzeladan zevata göre İs

KURMACA BİR HAREKET VE SONU

KURMACA BİR HAREKET VE SONU

Osmanlı’nın yıkılmasından itibaren İslam dünyasında ulus devletleri kuruldu ve İngilizler

İSLAMİ HAREKETLER YOL AYRIMINDA

İSLAMİ HAREKETLER YOL AYRIMINDA

Arap Baharı sonrasında Müslüman Kardeşler, düşman baskısıyla yöntem sıkışması arasınd

İYİ VE KÖTÜ ÂLİMLER

İYİ VE KÖTÜ ÂLİMLER

Kötü âlimler: İlimden maksatları, dünyada refah içinde yaşamak, itibar, makam ve mevki sahib

HİÇ BİR ŞEY, DARBE YAPMA HAKKI VERMİYOR!

HİÇ BİR ŞEY, DARBE YAPMA HAKKI VERMİYOR!

Hangi açıdan bakarsanız bakın, hiçbir şey, hiçbir kimseye darbe yapma hakkı vermiyor. İnsan

YATSI NAMAZI PENCERESİNDEN HALİMİZE BAKIŞ

YATSI NAMAZI PENCERESİNDEN HALİMİZE BAKIŞ

18.07.2016 yatsı namazı için bir camiye gitmiştim. İlk sünnetten sonra cübbe ile sarığı ba

HİÇ BU MERHAMET DİNİ ADINA TERÖR CİNAYETİ İŞLENİR Mİ?-2

HİÇ BU MERHAMET DİNİ ADINA TERÖR CİNAYETİ İŞLENİR Mİ?-2

Ayette terör düşmanını gebertecek üç büyük silaha dikkat çekiliyor: 1-İlim. Kitabı oku

HİÇ BU MERHAMET DİNİ ADINA TERÖR CİNAYETİ İŞLENİR Mİ?-1

HİÇ BU MERHAMET DİNİ ADINA TERÖR CİNAYETİ İŞLENİR Mİ?-1

İlk terör eylemi, Adem babanın oğlu Kabil’le başlamıştır. Zalim Kabil, kardeşi olan masum

Her can ölümü tadacaktır. Sonra bize döndürüleceksiniz.

Ankebut, 57

GÜNÜN HADİSİ

İşçi işverenin malından mesuldür.

Buhari

TARİHTE BU HAFTA

*Emir Sultan hazretlerinin vefatı- 2 Mart 1389 *Hilafetin ilgası-3 Mart-1924

ANKET

Sitemizle nasıl tanıştınız?

Yükleniyor...

SİTE HARİTASI